Urlop na żądanie nie jest dodatkową pulą dni wolnych. To maksymalnie 4 dni wybrane z przysługującego urlopu wypoczynkowego, czyli z puli 20 albo 26 dni w roku kalendarzowym.
Oznacza to, że wykorzystanie dnia na żądanie zmniejsza ogólny limit urlopu wypoczynkowego. Pracownik nie otrzymuje więc dodatkowych dni ponad wymiar wynikający ze stażu pracy.
Urlop na żądanie w skrócie
Najważniejsze zasady wynikające z art. 1672 Kodeksu pracy przedstawiają się następująco:
- Wymiar – maksymalnie 4 dni w każdym roku kalendarzowym.
- Pula – dni są częścią urlopu wypoczynkowego, a nie osobnym uprawnieniem.
- Przechodzenie na kolejny rok – niewykorzystane dni nie zachowują statusu urlopu „na żądanie”.
Jak rozlicza się urlop na żądanie?
Urlop na żądanie jest szczególnym trybem korzystania z urlopu wypoczynkowego. Pracownik może zgłosić go najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu, przed planowanym rozpoczęciem pracy. Nie musi podawać przyczyny nieobecności, ale powinien zastosować formę zgłoszenia przyjętą w zakładzie pracy, na przykład kontakt z przełożonym, działem kadr albo wniosek w systemie kadrowym.
W praktyce cztery dni można wykorzystać jednorazowo albo podzielić na pojedyncze dni. Limit jest stały i nie zależy od tego, czy pracownikowi przysługuje 20, czy 26 dni urlopu wypoczynkowego.
Przy korzystaniu z tego trybu trzeba pamiętać o następujących zasadach:
- Urlop na żądanie jest płatny tak samo jak zwykły urlop wypoczynkowy.
- Wniosek należy zgłosić najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu.
- Wykorzystane dni pomniejszają ogólną pulę urlopu wypoczynkowego.
- Niewykorzystane dni nie kumulują się jako osobny limit na następny rok.
Po zakończeniu roku niewykorzystana część urlopu nie przepada. Staje się jednak zaległym urlopem wypoczynkowym, a nie „zaległym urlopem na żądanie”. Z kolei nowy limit czterech dni powstaje w kolejnym roku kalendarzowym.
Kiedy pracownik nabywa prawo do urlopu na żądanie?
Znaczenie ma to, czy dana osoba podejmuje pierwszą pracę w życiu, czy tylko zmienia pracodawcę. Zasady są następujące:
- Pierwsza praca w życiu – prawo do urlopu wypoczynkowego powstaje po przepracowaniu pierwszego miesiąca, dlatego dopiero wtedy można skorzystać z urlopu na żądanie.
- Zmiana pracodawcy w tym samym roku – urlop na żądanie może być dostępny od początku zatrudnienia u nowego pracodawcy, jeśli pracownik nie wykorzystał wcześniej całego limitu czterech dni.
Jeżeli poprzedni pracodawca udzielił już części albo całości urlopu na żądanie, przy zmianie pracy pozostaje tylko niewykorzystana część rocznego limitu. Nie można wykorzystać ponownie czterech dni u każdego kolejnego pracodawcy w tym samym roku.
Czy pracodawca może odmówić?
Urlop na żądanie wymaga zgłoszenia, ale pracownik nie powinien rozpoczynać nieobecności bez uzyskania zgody pracodawcy. Co do zasady pracodawca powinien udzielić urlopu, jednak Sąd Najwyższy wskazuje, że w wyjątkowych okolicznościach może odmówić, zwłaszcza gdy nieobecność poważnie zagroziłaby ważnym interesom firmy albo zakłóciła jej funkcjonowanie.
Samo określenie „na żądanie” nie oznacza więc prawa do samowolnego opuszczenia pracy. Nieuzgodniona nieobecność może zostać potraktowana jako naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych.
Najkrócej: cztery dni urlopu na żądanie są częścią puli urlopu wypoczynkowego, a nie dodatkowymi dniami wolnymi.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej.
