Pracodawca nie może wstrzymać wypłaty zasiłku chorobowego tylko dlatego, że firma ma problemy finansowe. Jeśli świadczenie nie wpłynęło, najpierw wyjaśnij sprawę z pracodawcą, a następnie złóż do ZUS wniosek o ustalenie prawa do zasiłku i jego wypłatę.
Kto wypłaca zasiłek chorobowy?
To, czy świadczenie wypłaca pracodawca, czy bezpośrednio Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zależy od liczby osób zgłoszonych przez firmę do ubezpieczenia chorobowego. Próg dotyczy ubezpieczonych, a nie wyłącznie osób zatrudnionych na umowie o pracę.
| Liczba ubezpieczonych | Podmiot wypłacający zasiłek | Znaczenie dla pracownika |
|---|---|---|
| Do 20 osób | ZUS | Pracodawca przekazuje do ZUS dokumenty potrzebne do ustalenia prawa do świadczenia, a wypłatę wykonuje ZUS. |
| Powyżej 20 osób | Pracodawca jako płatnik zasiłków | Firma ustala prawo do świadczenia, oblicza je i wypłaca w imieniu systemu ubezpieczeń społecznych. |
| Zmiana liczby ubezpieczonych | Zależy od ustalenia płatnika na dany rok | Samo sprawdzenie liczby pracowników w dniu opóźnienia może nie wystarczyć. W razie wątpliwości zapytaj ZUS. |
W praktyce pracodawca zatrudniający powyżej 20 ubezpieczonych pełni funkcję technicznego płatnika świadczeń. Środki pochodzą z ubezpieczenia chorobowego, dlatego brak pieniędzy na firmowym rachunku nie usprawiedliwia niewypłacenia należnego zasiłku.
Co zrobić, gdy pracodawca nie wypłaca zasiłku?
Nie czekaj bezterminowo na przelew. Postępowanie możesz przeprowadzić w następującej kolejności:
- Wyjaśnij opóźnienie z pracodawcą. Skontaktuj się z działem kadr, księgowością lub pracodawcą i zapytaj, czy dokumenty zostały prawidłowo przekazane. Brak wypłaty może wynikać z błędu w dokumentacji, nieuzupełnionego wniosku albo problemu technicznego.
- Poproś o potwierdzenie na piśmie. Wyślij wiadomość e-mail lub pismo, w którym wskażesz okres niezdolności do pracy i datę, do której świadczenie powinno zostać wypłacone. Zachowaj odpowiedź oraz dowód wysłania.
- Złóż wniosek do ZUS. Na podstawie art. 63 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa możesz wystąpić do ZUS o ustalenie prawa do zasiłku, gdy uważasz, że pracodawca naruszył Twoje uprawnienia.
- Dołącz dokumenty potwierdzające roszczenie. ZUS oceni prawo do świadczenia i może ustalić, czy powinno ono zostać wypłacone bezpośrednio przez Zakład.
Do wniosku warto dołączyć:
- kopię lub dane elektronicznego zaświadczenia lekarskiego ZUS ZLA,
- wniosek o zasiłek, jeśli jest wymagany dla danego świadczenia,
- korespondencję z pracodawcą dotyczącą braku wypłaty,
- dokumenty potwierdzające zatrudnienie i okres ubezpieczenia.
Wniosek nie musi mieć szczególnej, rozbudowanej formy. Powinien zawierać Twoje dane, dane pracodawcy, wskazanie okresu, którego dotyczy zasiłek, opis problemu oraz żądanie ustalenia prawa do świadczenia i jego wypłaty. ZUS może poprosić o dodatkowe informacje lub dokumenty.
Nie musisz udowadniać, że firma jest niewypłacalna. Wystarczy wskazać, że mimo spełnienia warunków do otrzymania zasiłku świadczenie nie zostało wypłacone lub pracodawca nie podjął czynności potrzebnych do jego wypłaty.
Jeśli ZUS wyda decyzję odmowną, możesz odwołać się do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Odwołanie wnosi się w terminie 30 dni od doręczenia decyzji, za pośrednictwem jednostki ZUS, która ją wydała. Nie warto czekać do końca tego terminu, zwłaszcza gdy odmowa wynika z braków w dokumentacji.
Co może zrobić Państwowa Inspekcja Pracy?
Jeżeli pracodawca mimo wezwania nadal nie wypłaca świadczenia albo nie przekazuje wymaganych dokumentów, możesz rozważyć złożenie skargi do Państwowej Inspekcji Pracy. PIP może skontrolować przestrzeganie obowiązków związanych z zatrudnieniem i wypłatą należności, a w razie stwierdzenia naruszeń zastosować środki przewidziane prawem.
Kontrola PIP nie zastępuje postępowania przed ZUS i nie zawsze doprowadzi bezpośrednio do wypłaty konkretnego zasiłku. Dlatego wniosek do ZUS pozostaje podstawowym działaniem, gdy chcesz ustalić prawo do świadczenia i uzyskać pieniądze.
Odpowiedzialność pracodawcy za opóźnienie
Pracodawca, który jest płatnikiem zasiłków, odpowiada za prawidłowe i terminowe wykonanie tego obowiązku. Nie może powoływać się na brak środków, problemy z płynnością ani trudną sytuację przedsiębiorstwa. Potwierdza to także orzecznictwo Sądu Najwyższego, w tym wyrok z 7 sierpnia 2019 r., sygn. III PK 68/18.
W zależności od okoliczności opóźnienie może prowadzić do kontroli, odpowiedzialności za naruszenie przepisów oraz obowiązku uregulowania zaległego świadczenia wraz z należnymi odsetkami. Dla pracownika najważniejsze jest jednak szybkie zabezpieczenie dowodów i skierowanie sprawy do właściwego organu, zamiast wielokrotnego oczekiwania na obietnicę przelewu.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W sprawie wymagającej oceny dokumentów lub odwołania od decyzji ZUS warto skonsultować się z prawnikiem albo doradcą specjalizującym się w ubezpieczeniach społecznych.
