W pierwszej pracy w życiu prawo do urlopu na żądanie można uzyskać po przepracowaniu miesiąca. Przy zmianie pracodawcy, jeśli masz już prawo do urlopu wypoczynkowego i niewykorzystaną pulę, możesz skorzystać z niego od pierwszego dnia nowego zatrudnienia. Urlop na żądanie nie jest dodatkowym urlopem, lecz częścią urlopu wypoczynkowego.
Po jakim czasie przysługuje urlop na żądanie?
Osoba podejmująca pierwszą pracę w życiu nabywa prawo do urlopu wypoczynkowego stopniowo. Po każdym miesiącu pracy uzyskuje 1/12 rocznego wymiaru urlopu. Dopiero po nabyciu tej puli może wykorzystać jej część jako urlop na żądanie.
Inaczej wygląda sytuacja pracownika, który zmienia pracodawcę. Jeżeli wcześniej miał już prawo do urlopu wypoczynkowego, może zgłosić urlop na żądanie od pierwszego dnia pracy u nowego pracodawcy. Trzeba jednak uwzględnić dni wykorzystane u poprzedniego pracodawcy, ponieważ limit obowiązuje łącznie w danym roku kalendarzowym.
Pierwsza praca a zmiana pracodawcy
| Sytuacja pracownika | Moment nabycia prawa | Warunek konieczny |
|---|---|---|
| Pierwsza praca w życiu | Po przepracowaniu miesiąca | Nabycie co najmniej części urlopu wypoczynkowego |
| Zmiana pracodawcy w trakcie roku | Od pierwszego dnia nowego zatrudnienia | Posiadanie dostępnej puli urlopu wypoczynkowego i niewykorzystanego limitu 4 dni |
Podstawą tych zasad są przepisy Kodeksu pracy, w szczególności art. 153 § 1 oraz art. 167². W pierwszej pracy prawo powstaje stopniowo, ponieważ pracownik dopiero nabywa urlop wypoczynkowy. Przy kolejnym zatrudnieniu nie zaczyna tego procesu od początku.
Dlaczego urlop na żądanie zależy od urlopu wypoczynkowego?
Urlop na żądanie jest szczególnym sposobem wykorzystania urlopu wypoczynkowego. Pracownik może wskazać termin bez wcześniejszego planowania, ale nie otrzymuje dzięki temu dodatkowych dni wolnych. Jeżeli nie ma już dostępnego urlopu wypoczynkowego, nie może skorzystać z urlopu na żądanie.
Najważniejsze zasady są następujące:
- Limit wynosi 4 dni w każdym roku kalendarzowym.
- Urlop jest płatny na zasadach właściwych dla urlopu wypoczynkowego.
- Żądanie trzeba zgłosić najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu, zasadniczo przed rozpoczęciem pracy.
- Samo zgłoszenie nie oznacza zgody – urlopu udziela pracodawca.
Pracownik nie powinien samodzielnie opuszczać pracy bez potwierdzenia udzielenia urlopu. Sąd Najwyższy wskazuje, że obowiązek pracodawcy nie ma charakteru bezwzględnego. W wyjątkowych sytuacjach, gdy nieobecność poważnie zagroziłaby ważnym interesom zakładu pracy, pracodawca może odmówić.
Wykorzystane dni należy rozliczać łącznie u wszystkich pracodawców w tym samym roku. Niewykorzystana część nie przepada, ale po zakończeniu roku traci status urlopu na żądanie i pozostaje zwykłym zaległym urlopem wypoczynkowym.
Najkrócej: w pierwszej pracy na urlop na żądanie trzeba poczekać do nabycia prawa do urlopu, czyli co do zasady miesiąc. Przy zmianie pracodawcy można skorzystać z niego od pierwszego dnia, jeśli pozostała dostępna pula. W każdym przypadku potrzebne jest zgłoszenie i udzielenie urlopu przez pracodawcę.
