Przy zatrudnieniu na 1/4 etatu składki ZUS nalicza się według tych samych stawek co przy pełnym etacie. Zmienia się przede wszystkim podstawa wymiaru, która odpowiada wynagrodzeniu brutto i nie może być niższa niż 25% minimalnego wynagrodzenia za pracę. W 2026 roku minimalna podstawa dla 1/4 etatu wynosi 1201,50 zł brutto.
Jak nalicza się składki ZUS przy 1/4 etatu?
Nie istnieje odrębny tryb ubezpieczenia dla osoby zatrudnionej na 1/4 etatu. Pracownik podlega ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu na zasadach właściwych dla umowy o pracę. Wymiar etatu wpływa na wysokość wynagrodzenia, a tym samym na kwoty składek.
Przy wynagrodzeniu równym minimalnej płacy proporcjonalnej do wymiaru etatu pracodawca nalicza składki od 1201,50 zł brutto. Jeżeli wynagrodzenie jest wyższe, podstawą jest rzeczywista kwota brutto, z uwzględnieniem zasad dotyczących poszczególnych ubezpieczeń.
Jaka jest minimalna podstawa składek w 2026 roku?
Od 1 stycznia 2026 roku minimalne wynagrodzenie za pracę na pełnym etacie wynosi 4806 zł brutto. Przy 1/4 etatu minimalne wynagrodzenie ustala się proporcjonalnie:
| Wymiar czasu pracy | Minimalne wynagrodzenie | Minimalna podstawa składek |
|---|---|---|
| Pełny etat, 1/1 | 4806 zł brutto | 4806 zł |
| 1/4 etatu | 1201,50 zł brutto | 1201,50 zł |
Wyliczenie jest proste: 4806 zł × 1/4 = 1201,50 zł. Podstawa składek nie może zostać ustalona poniżej tej kwoty, jeżeli pracownik otrzymuje wynagrodzenie odpowiadające minimalnej płacy proporcjonalnej do etatu. Od podstawy nalicza się między innymi składki emerytalną, rentową, chorobową i wypadkową oraz składkę zdrowotną.
Składka zdrowotna wynosi 9% podstawy pomniejszonej o finansowane przez pracownika składki społeczne. Jest potrącana z wynagrodzenia pracownika, ale technicznie przekazuje ją do ZUS pracodawca.
Kto finansuje poszczególne składki?
Ciężar finansowania jest podzielony między pracownika i pracodawcę. Podstawowe stawki procentowe nie zależą od tego, czy umowa obejmuje pełny etat, 1/2 etatu czy 1/4 etatu.
| Rodzaj składki | Finansowanie przez pracownika | Finansowanie przez pracodawcę |
|---|---|---|
| Emerytalna | 9,76% | 9,76% |
| Rentowa | 1,50% | 6,50% |
| Chorobowa | 2,45% | – |
| Wypadkowa | – | Stawka zależna od płatnika, często 1,67% |
| Zdrowotna | 9% właściwej podstawy | – |
| Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy | – | Jeżeli spełnione są warunki ustawowe |
| FGŚP | – | 0,10%, z uwzględnieniem zwolnień |
Pracownik finansuje więc część składki emerytalnej i rentowej, składkę chorobową oraz zdrowotną. Składkę wypadkową, składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz FGŚP finansuje pracodawca, o ile w danym przypadku powstaje obowiązek ich opłacania.
Jakie obowiązki ma pracodawca?
Zatrudnienie na 1/4 etatu nie ogranicza obowiązków płatnika. Pracodawca powinien wykonać następujące czynności:
- Zgłoszenie do ubezpieczeń – przekazanie formularza ZUS ZUA w ciągu 7 dni od powstania obowiązku ubezpieczeniowego.
- Ustalenie prawidłowej podstawy – naliczanie składek od wynagrodzenia brutto, nie niższego niż proporcjonalna część minimalnego wynagrodzenia.
- Prowadzenie ewidencji czasu pracy – dokumentowanie godzin pracy zgodnie z wymiarem określonym w umowie.
- Prowadzenie dokumentacji kadrowej – przechowywanie umowy, danych pracownika, dokumentów płacowych i raportów rozliczeniowych.
- Przekazywanie składek i raportów – rozliczanie należności wobec ZUS w terminach właściwych dla danego płatnika.
W umowie należy wskazać wymiar czasu pracy oraz zasady wykonywania pracy ponad ustalony wymiar. Samo zatrudnienie na część etatu nie zwalnia także z obowiązku przeprowadzenia badań wstępnych, szkolenia BHP ani zapewnienia warunków pracy wymaganych przez przepisy.
Jak ustalić podstawę składek krok po kroku?
Przy typowej umowie o pracę można przyjąć następującą kolejność:
- Ustal wymiar etatu i wynagrodzenie brutto wynikające z umowy.
- Sprawdź, czy wynagrodzenie nie jest niższe niż proporcjonalna część płacy minimalnej, czyli 1201,50 zł przy 1/4 etatu w 2026 roku.
- Od podstawy nalicz składki społeczne według właściwych stawek.
- Pomniejsz wynagrodzenie brutto o składki społeczne finansowane przez pracownika i od tak ustalonej podstawy oblicz składkę zdrowotną.
- Sprawdź, czy pracodawca musi opłacać Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i FGŚP.
Fundusz Pracy i inne wyjątki
Przy 1/4 etatu wynagrodzenie często jest niższe od pełnego minimalnego wynagrodzenia. Z tego powodu składka na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy co do zasady nie jest należna, gdy miesięczna podstawa składek emerytalnych i rentowych pracownika pozostaje niższa niż 4806 zł. Nie chodzi tu o przeliczenie wynagrodzenia do pełnego etatu, lecz o rzeczywistą miesięczną podstawę składek.
Wyjątkiem może być sytuacja, w której pracownik ma inne tytuły do ubezpieczeń, a łączna podstawa składek osiąga co najmniej minimalne wynagrodzenie. Wtedy ocena obowiązku opłacania tych funduszy wymaga uwzględnienia całej sytuacji ubezpieczeniowej. Od składki wypadkowej również mogą obowiązywać inne stawki niż 1,67%, ponieważ zależą one od płatnika i rodzaju prowadzonej działalności.
1/4 etatu oznacza niższą kwotę składek, ale nie niższy zakres ochrony ubezpieczeniowej. Pracodawca zgłasza pracownika do ZUS, odprowadza należne składki i prowadzi dokumentację tak samo jak przy pełnym etacie. Różnica polega głównie na tym, że składki są liczone od niższego, proporcjonalnego wynagrodzenia.
Artykuł dotyczy ogólnych zasad rozliczania składek. Przy zbiegu kilku tytułów do ubezpieczeń, ustawowych zwolnieniach lub nietypowej sytuacji pracownika sposób rozliczenia może wymagać indywidualnej weryfikacji w ZUS lub u specjalisty ds. kadr i płac.
