Jak długo można być na zwolnieniu lekarskim?

Standardowy okres pobierania świadczeń chorobowych wynosi 182 dni. W przypadku niezdolności do pracy przypadającej w czasie ciąży albo spowodowanej gruźlicą limit wynosi 270 dni. Nie jest to limit liczony od 1 stycznia do 31 grudnia. Po jego wyczerpaniu można ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne, jeżeli dalsze leczenie rokuje odzyskanie zdolności do pracy.

Jak liczy się okres zasiłkowy?

Potoczne określenie „L4” oznacza elektroniczne zwolnienie lekarskie, czyli e-ZLA. Sam dokument może obejmować kolejne okresy niezdolności do pracy, ale prawo do wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego jest ograniczone długością jednego okresu zasiłkowego.

Do tego okresu wlicza się każdy dzień kalendarzowy objęty zwolnieniem, także soboty, niedziele i święta. Jeżeli niezdolność zaczęła się pod koniec roku, 1 stycznia licznik nie rozpoczyna się automatycznie od zera.

Co oznacza przerwa krótsza niż 60 dni?

Jeżeli między kolejnymi okresami niezdolności do pracy wystąpi przerwa nieprzekraczająca 60 dni, wcześniejsze i późniejsze zwolnienia co do zasady wlicza się do tego samego okresu zasiłkowego. Dotyczy to także sytuacji, gdy kolejna choroba ma inną przyczynę. Od 2022 roku zmiana rozpoznania nie powoduje automatycznego rozpoczęcia nowego limitu.

Przykładowo, po 100 dniach zwolnienia pracownik wrócił do pracy na miesiąc, a następnie otrzymał kolejne L4 na 80 dni. Przerwa była krótsza niż 60 dni, więc łącznie wykorzysta 180 dni tego samego okresu zasiłkowego. Jeżeli przerwa przekroczyłaby 60 dni, co do zasady rozpocząłby się nowy okres zasiłkowy.

Ustawa przewiduje szczególny wyjątek dotyczący ciąży. Jeżeli po przerwie nieprzekraczającej 60 dni kolejna niezdolność do pracy przypada już w czasie ciąży, okresy sprzed tej przerwy nie są wliczane do nowego okresu zasiłkowego związanego z ciążą.

Najważniejsze zasady sumowania okresów są następujące:

• Nieprzerwane zwolnienia lekarskie wlicza się do jednego okresu zasiłkowego.
• Przerwa trwająca do 60 dni nie resetuje licznika.
• Przerwa dłuższa niż 60 dni co do zasady rozpoczyna nowy okres zasiłkowy.
• Zmiana choroby przy przerwie do 60 dni nie tworzy automatycznie nowego limitu.

Wynagrodzenie chorobowe a zasiłek chorobowy

Limit 182 lub 270 dni dotyczy całego okresu pobierania świadczeń chorobowych, ale płatnik może się zmieniać. Najpierw pracownik otrzymuje wynagrodzenie chorobowe finansowane przez pracodawcę. Przysługuje ono łącznie za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym. W przypadku pracownika, który ukończył 50 lat, limit wynosi 14 dni, przy czym krótszy okres stosuje się od roku kalendarzowego następującego po roku ukończenia tego wieku.

Po wykorzystaniu tego limitu przysługuje zasiłek chorobowy z ubezpieczenia społecznego. Wypłaca go ZUS albo pracodawca będący płatnikiem zasiłków. Nie oznacza to jednak rozpoczęcia nowego okresu zasiłkowego. Dni wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego mieszczą się w tym samym limicie 182 albo 270 dni.

Co zrobić po wyczerpaniu 182 lub 270 dni?

Jeżeli po wykorzystaniu okresu zasiłkowego nadal nie możesz pracować, możesz złożyć wniosek o świadczenie rehabilitacyjne. Nie jest ono przyznawane automatycznie. Warunkiem jest dalsza niezdolność do pracy oraz rokowanie, że leczenie lub rehabilitacja pozwolą odzyskać zdolność do pracy.

Świadczenie może zostać przyznane na okres niezbędny do powrotu do zdrowia, ale maksymalnie na 12 miesięcy. O przyznaniu decyduje ZUS na podstawie dokumentacji i oceny lekarza orzecznika. Samo dalsze wystawianie e-ZLA nie przedłuża prawa do zasiłku po wyczerpaniu okresu zasiłkowego.

Procedura wygląda zazwyczaj następująco:

1. Złóż wniosek o świadczenie rehabilitacyjne najlepiej co najmniej 6 tygodni przed końcem okresu zasiłkowego.
2. Dołącz formularz ZNp-7 oraz dokumentację medyczną potrzebną do oceny rokowania.
3. Poproś lekarza prowadzącego o zaświadczenie o stanie zdrowia na formularzu OL-9.
4. Przekaż wymagany wywiad zawodowy OL-10, jeżeli dotyczy Twojej sytuacji.
5. Weź udział w badaniu przez lekarza orzecznika ZUS, jeżeli zostaniesz na nie wezwany.

Wniosek można złożyć w placówce ZUS, wysłać pocztą albo przekazać elektronicznie przez Platformę Usług Elektronicznych ZUS. Dokumenty mogą różnić się zależnie od sytuacji, na przykład wtedy, gdy niezdolność do pracy jest skutkiem wypadku przy pracy.

Wysokość świadczenia rehabilitacyjnego wynosi co do zasady:

• 90% podstawy wymiaru przez pierwsze trzy miesiące,
• 75% podstawy wymiaru za pozostały okres,
• 100% podstawy wymiaru w czasie ciąży oraz w przypadku świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego, jeżeli spełnione są ustawowe warunki.

Jeżeli dalsze leczenie nie rokuje odzyskania zdolności do pracy, ZUS może odmówić świadczenia rehabilitacyjnego. Po wyczerpaniu świadczenia, gdy niezdolność nadal trwa, możliwe jest ubieganie się o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Są to jednak odrębne procedury i renta nie jest automatyczną kontynuacją świadczenia rehabilitacyjnego.

Czy pracodawca może zwolnić podczas L4?

Art. 41 Kodeksu pracy co do zasady chroni pracownika przed wypowiedzeniem umowy w czasie usprawiedliwionej nieobecności spowodowanej chorobą. Ochrona nie jest jednak bezterminowa. W określonych przypadkach pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia na podstawie art. 53 Kodeksu pracy.

Przy typowej chorobie pracownika zatrudnionego co najmniej 6 miesięcy okres ochronny obejmuje więc okres wynagrodzenia chorobowego i zasiłku, a następnie pierwsze trzy miesiące świadczenia rehabilitacyjnego. W praktyce przy standardowym limicie oznacza to 182 dni oraz 90 dni świadczenia, jeżeli zostało ono przyznane.

Rozwiązanie umowy na podstawie art. 53 jest prawem pracodawcy, a nie jego obowiązkiem. Jeżeli pracownik wróci do pracy przed złożeniem oświadczenia o rozwiązaniu umowy, pracodawca nie może skorzystać z tego trybu z powodu tej samej nieobecności. Szczególne przepisy mogą też chronić pracownicę w ciąży, dlatego w konkretnej sprawie trzeba uwzględnić wszystkie okoliczności zatrudnienia.

Jakie obowiązki ma pracownik na L4?

Zwolnienie lekarskie służy leczeniu i odzyskaniu zdolności do pracy. ZUS albo pracodawca uprawniony do kontroli może sprawdzić, czy jest wykorzystywane zgodnie z celem. Podczas zwolnienia należy:

• stosować się do zaleceń lekarza i poddawać się zaleconemu leczeniu lub rehabilitacji,
• powstrzymać się od wykonywania pracy zarobkowej,
• nie podejmować aktywności, które mogą opóźnić powrót do zdrowia albo są sprzeczne z celem zwolnienia,
• umożliwić przeprowadzenie kontroli pod adresem wskazanym w dokumentacji, jeżeli przepisy i okoliczności kontroli tego wymagają.

Wykonywanie pracy zarobkowej albo wykorzystywanie L4 w sposób niezgodny z jego celem może skutkować utratą prawa do świadczenia za cały kontrolowany okres. Sam fakt wyjścia z domu nie zawsze oznacza naruszenie zasad. Znaczenie ma rodzaj aktywności, zalecenia lekarza oraz to, czy dane zachowanie pomaga w leczeniu, czy mu przeczy.

Powrót do pracy po dłuższej chorobie

Jeżeli niezdolność do pracy trwała dłużej niż 30 dni, przed dopuszczeniem do pracy trzeba przejść kontrolne badania medycyny pracy. Skierowanie wystawia pracodawca, a koszt badań ponosi pracodawca. Bez aktualnego orzeczenia o braku przeciwwskazań do pracy na danym stanowisku pracodawca nie może dopuścić pracownika do wykonywania obowiązków.

FAQ – najczęstsze pytania

Czy weekendy i święta wliczają się do 182 dni?

Tak. Okres zasiłkowy liczy się w dniach kalendarzowych. Zwolnienie obejmujące piątek, sobotę, niedzielę i poniedziałek zużywa cztery dni limitu, nawet jeśli pracownik miał zaplanowane tylko dwa dni pracy.

Czy L4 od psychiatry ma inne limity?

Nie. Zwolnienie wystawione przez psychiatrę podlega tym samym podstawowym limitom, czyli 182 dniom albo 270 dniom w przypadku ciąży lub gruźlicy. Odmiennie mogą wyglądać zasady wystawienia zwolnienia za okres poprzedzający badanie, ale nie tworzy to osobnego okresu zasiłkowego.

Czy można otrzymać zasiłek po ustaniu zatrudnienia?

W określonych sytuacjach tak. Choroba może rozpocząć się jeszcze w czasie zatrudnienia i trwać po jego zakończeniu. Zasiłek może też przysługiwać, gdy niezdolność do pracy powstała już po ustaniu ubezpieczenia, jeżeli zostały spełnione ustawowe warunki dotyczące terminu rozpoczęcia choroby i jej ciągłości. Po ustaniu ubezpieczenia zasiłek przysługuje co do zasady maksymalnie przez 91 dni, z wyjątkami dotyczącymi między innymi ciąży i gruźlicy. Łączny okres nie może przekroczyć właściwego limitu okresu zasiłkowego.

Czy prywatny lekarz może wystawić e-ZLA?

Tak, jeżeli lekarz ma uprawnienia do wystawiania zwolnień elektronicznych. Liczy się ocena stanu zdrowia i prawidłowe wystawienie e-ZLA, a nie to, czy konsultacja odbyła się w placówce publicznej, prywatnej czy podczas teleporady.

Najważniejsze jest kontrolowanie nie tylko daty końcowego e-ZLA, lecz także całego okresu zasiłkowego. Gdy limit zbliża się do końca, trzeba odpowiednio wcześnie przygotować wniosek o świadczenie rehabilitacyjne i dokumentację medyczną. Po chorobie trwającej ponad 30 dni powrót do pracy wymaga kontrolnych badań medycyny pracy.

---

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej, finansowej ani medycznej. W sprawie konkretnego okresu zasiłkowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub rozwiązania umowy warto skonsultować się z ZUS, prawnikiem prawa pracy albo innym właściwym specjalistą.