Za nieprzenoszalne 9 tygodni urlopu rodzicielskiego ojciec otrzymuje zasiłek macierzyński w wysokości 70% podstawy wymiaru zasiłku. Nie jest to 70% pensji netto. Podstawę oblicza się według zasad ubezpieczenia chorobowego. Jeśli ojciec nie wykorzysta swojej części urlopu, nie może przekazać jej matce – te tygodnie przepadają.
Urlop rodzicielski a ojcowski – skąd różnica w płatności?
Urlop rodzicielski i urlop ojcowski to dwa odrębne uprawnienia. Ojciec może skorzystać z obu, jeśli spełnia wymagane warunki. Najczęściej mylona jest wysokość świadczenia: urlop ojcowski jest płatny w wysokości 100% podstawy wymiaru, a nieprzenoszalna część urlopu rodzicielskiego – w wysokości 70%.
| Kryterium | Urlop ojcowski | Urlop rodzicielski dla ojca |
|---|---|---|
| Wymiar | 2 tygodnie | 9 tygodni nieprzenoszalnej części |
| Wysokość zasiłku | 100% podstawy wymiaru | 70% podstawy wymiaru |
| Termin wykorzystania | Do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia | Do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat |
| Podział na części | Maksymalnie 2 części | Maksymalnie 5 części w ramach urlopu rodzicielskiego |
Urlop rodzicielski przysługuje rodzicom łącznie. Przy jednym dziecku jego podstawowy wymiar wynosi 41 tygodni, a przy porodzie mnogim 43 tygodnie. Z tej wspólnej puli każdemu z rodziców przysługuje wyłączne prawo do 9 tygodni. Ojciec może też wykorzystać większą część wspólnego urlopu, jeśli rodzice tak podzielą pozostałe tygodnie, ale zasady płatności dla dodatkowej części mogą zależeć od sposobu wykorzystania świadczenia.
Jak oblicza się zasiłek za urlop rodzicielski?
Stawka 70% odnosi się do podstawy wymiaru zasiłku, a nie do wynagrodzenia netto otrzymywanego co miesiąc. W przypadku pracownika podstawę ustala się na zasadach przewidzianych w przepisach o ubezpieczeniu chorobowym, z uwzględnieniem wynagrodzenia i finansowanych przez pracownika składek na ubezpieczenia społeczne.
Przykładowo, gdy podstawa wymiaru zasiłku wynosi 6000 zł, świadczenie przy stawce 70% wynosi 4200 zł brutto przed zastosowaniem zasad dotyczących opodatkowania i rozliczenia składek. Rzeczywista kwota wypłaty nie musi więc odpowiadać 70% pensji netto.
Za okres urlopu rodzicielskiego świadczenie wypłaca ZUS albo pracodawca będący płatnikiem zasiłków. Nie oznacza to wypłaty zwykłego wynagrodzenia za pracę za czas, w którym pracownik korzysta z urlopu.
Najważniejsze zasady dotyczące płatności i łączenia urlopu z pracą są następujące:
- 70% podstawy wymiaru dotyczy nieprzenoszalnych 9 tygodni przysługujących ojcu.
- Stawka jest liczona od podstawy zasiłku, a nie od pensji netto.
- Urlop można łączyć z pracą u pracodawcy udzielającego urlopu, maksymalnie do połowy pełnego wymiaru czasu pracy.
- Przy łączeniu urlopu z pracą zasiłek jest wypłacany za część objętą urlopem, a jego wymiar ulega odpowiedniemu zmniejszeniu.
- Okres urlopu wydłuża się proporcjonalnie do wymiaru pracy wykonywanej podczas urlopu.
Wniosek o łączenie urlopu z pracą pracodawca co do zasady powinien uwzględnić. Może odmówić, jeśli nie pozwala na to organizacja pracy lub rodzaj wykonywanych obowiązków. Ojcowie, którzy chcą zachować część aktywności zawodowej, mogą w ten sposób rozłożyć opiekę na dłuższy okres, ale otrzymują wtedy jednocześnie wynagrodzenie za pracę i proporcjonalnie niższy zasiłek.
Jak złożyć wniosek o urlop rodzicielski?
Wniosek składa się pracodawcy w formie papierowej albo elektronicznej. Należy zachować termin co najmniej 21 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu. Procedura wygląda następująco:
- Ustal termin rozpoczęcia urlopu i liczbę wykorzystywanych tygodni.
- Przygotuj wniosek w formie papierowej lub elektronicznej.
- Złóż dokument pracodawcy co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem urlopu.
- Zachowaj potwierdzenie przekazania wniosku, zwłaszcza gdy został wysłany elektronicznie.
Prawidłowo złożony wniosek o urlop rodzicielski jest dla pracodawcy wiążący. Urlop może zostać wykorzystany jednorazowo albo w maksymalnie pięciu częściach, nie później niż do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat.
Najważniejsze rozróżnienie jest proste: urlop ojcowski trwa do 2 tygodni i jest płatny w 100% podstawy wymiaru, natomiast 9 tygodni nieprzenoszalnego urlopu rodzicielskiego dla ojca jest płatne w 70% tej podstawy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. W przypadku nietypowej sytuacji kadrowej lub wątpliwości dotyczących wyliczenia zasiłku warto skonsultować się z ZUS albo specjalistą do spraw kadr i płac.
