Tak, urlop na żądanie wlicza się do urlopu wypoczynkowego. Nie jest dodatkową pulą dni wolnych, lecz szczególnym sposobem wykorzystania części urlopu przysługującego pracownikowi. Z rocznego wymiaru 20 albo 26 dni maksymalnie 4 dni można zgłosić w trybie urlopu na żądanie.
Urlop na żądanie a urlop wypoczynkowy
Zasady korzystania z tego uprawnienia określa art. 1672 Kodeksu pracy. Pracownik może zażądać udzielenia wolnego w terminie przez siebie wskazanym, ale wykorzystany dzień pomniejsza jego ogólną pulę urlopu wypoczynkowego.
Przykładowo, osoba mająca prawo do 26 dni urlopu wypoczynkowego, która wykorzysta 2 dni na żądanie, będzie miała jeszcze 24 dni urlopu do rozdysponowania. Przy wymiarze 20 dni pozostanie jej 18 dni.
| Cecha | Urlop wypoczynkowy | Urlop na żądanie |
|---|---|---|
| Wymiar | 20 albo 26 dni rocznie, zależnie od stażu urlopowego | Maksymalnie 4 dni w roku, w ramach puli 20 albo 26 dni |
| Sposób zgłoszenia | Zwykle z wyprzedzeniem, zgodnie z zasadami przyjętymi w firmie | Najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu, przed rozpoczęciem pracy |
| Cel | Planowany wypoczynek | Wolne możliwe do zgłoszenia bez wcześniejszego planowania |
| Charakter prawny | Podstawowa pula urlopu wypoczynkowego | Tryb wykorzystania części tej samej puli |
| Wynagrodzenie | Przysługuje wynagrodzenie urlopowe | Przysługuje wynagrodzenie urlopowe, tak jak za zwykły wypoczynek |
Najważniejsze zasady korzystania z urlopu na żądanie
Limit i sposób zgłoszenia wynikają bezpośrednio z Kodeksu pracy. W praktyce trzeba pamiętać o następujących zasadach:
- Limit wynosi maksymalnie 4 dni w każdym roku kalendarzowym.
- Niewykorzystany limit nie zwiększa puli w kolejnym roku. Od 1 stycznia pracownik otrzymuje nowy limit 4 dni, a niewykorzystane dni z poprzedniego roku zachowują status zwykłego zaległego urlopu wypoczynkowego.
- Żądanie należy zgłosić najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu, zasadniczo przed godziną rozpoczęcia pracy wynikającą z grafiku.
- Pracownik nie musi podawać przyczyny. Przepisy nie wymagają tłumaczenia, dlaczego potrzebuje wolnego.
- Urlop można wykorzystać jednorazowo albo podzielić na kilka terminów, o ile łączna liczba dni w roku nie przekroczy 4.
- Limit dotyczy pracownika, a nie każdej umowy osobno. Zmiana pracodawcy w tym samym roku nie powoduje jego odnowienia.
Samo zgłoszenie nie powinno być traktowane jako samowolne zwolnienie z pracy. Urlopu udziela pracodawca, dlatego przed nieobecnością należy uzyskać potwierdzenie zgodnie z procedurą obowiązującą w firmie. Dla celów dowodowych korzystne może być zgłoszenie e-mailem, SMS-em albo w systemie kadrowym, jeśli pracodawca dopuszcza taką formę.
Czy pracodawca może odmówić?
Co do zasady pracodawca powinien udzielić urlopu na żądanie w terminie wskazanym przez pracownika. Nie jest to jednak prawo absolutne. Sąd Najwyższy dopuszcza odmowę w wyjątkowych sytuacjach, gdy nieobecność konkretnej osoby mogłaby poważnie zagrozić ważnemu interesowi zakładu pracy, na przykład ciągłości pracy lub bezpieczeństwu.
Odmowa może być uzasadniona także wtedy, gdy pracownik wykorzystał już 4 dni w danym roku, nie ma dostępnej puli urlopu wypoczynkowego albo zgłosił żądanie dopiero po rozpoczęciu pracy. Zwykła niedogodność organizacyjna nie powinna automatycznie wystarczać do odmowy.
Najważniejsze jest rozróżnienie między pulą a trybem wykorzystania urlopu. Urlop na żądanie daje możliwość szybkiego zgłoszenia wolnego, ale nie dodaje pracownikowi kolejnych 4 dni poza rocznym wymiarem urlopu wypoczynkowego.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W przypadku sporu lub wątpliwości dotyczących konkretnej sytuacji warto skonsultować się ze specjalistą prawa pracy.
