Tak, pracownik płaci składki ZUS, ale nie przelewa ich samodzielnie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Pracodawca potrąca część składek z wynagrodzenia brutto, a następnie przekazuje ją do ZUS razem ze składkami finansowanymi z własnych środków. To właśnie te potrącenia, składka zdrowotna i zaliczka na podatek powodują, że pensja netto jest niższa od kwoty brutto zapisanej w umowie o pracę.
Kto finansuje składki ZUS?
Pracodawca pełni funkcję płatnika. Oblicza należności, potrąca z pensji pracownika składki finansowane przez zatrudnionego i przekazuje całość do ZUS. Wysokość obciążeń zależy przede wszystkim od podstawy wymiaru, którą przy umowie o pracę najczęściej stanowi wynagrodzenie brutto.
Pracownik finansuje składki emerytalną, rentową, chorobową i zdrowotną. Składki emerytalna i rentowa są częściowo finansowane także przez pracodawcę. Z kolei składka wypadkowa oraz wpłaty na wybrane fundusze obciążają wyłącznie firmę.
| Rodzaj składki | Finansuje pracownik | Finansuje pracodawca |
|---|---|---|
| Emerytalna | 9,76% | 9,76% |
| Rentowa | 1,50% | 6,50% |
| Chorobowa | 2,45% | – |
| Zdrowotna | 9% podstawy zdrowotnej | – |
| Wypadkowa | – | zwykle 1,67%, ale stawka zależy od płatnika |
| Fundusz Pracy | – | 1,00%, jeśli składka jest należna |
| Fundusz Solidarnościowy | – | 1,45%, jeśli składka jest należna |
| FGŚP | – | 0,10%, jeśli składka jest należna |
Składki społeczne finansowane przez pracownika wynoszą łącznie 13,71% podstawy wymiaru. Składka zdrowotna jest liczona inaczej niż składki społeczne. Jej podstawę stanowi wynagrodzenie pomniejszone o składki emerytalną, rentową i chorobową finansowane przez pracownika. Wynosi ona 9% tak ustalonej kwoty.
Jak przebiega przejście od brutto do netto?
Przykład dotyczy pracownika zatrudnionego na pełny etat, który w 2026 roku otrzymuje minimalne wynagrodzenie, czyli 4806 zł brutto. Wyliczenie jest uproszczone i nie uwzględnia wszystkich możliwych ulg, PPK ani innych składników pensji.
| Element wyliczenia | Sposób obliczenia | Kwota |
|---|---|---|
| Wynagrodzenie brutto | Kwota z umowy o pracę | 4806,00 zł |
| Składka emerytalna pracownika | 4806 × 9,76% | 469,07 zł |
| Składka rentowa pracownika | 4806 × 1,50% | 72,09 zł |
| Składka chorobowa | 4806 × 2,45% | 117,75 zł |
| Składki społeczne razem | 469,07 + 72,09 + 117,75 | 658,91 zł |
| Podstawa składki zdrowotnej | 4806 − 658,91 | 4147,09 zł |
| Składka zdrowotna | 4147,09 × 9% | 373,24 zł |
Łącznie składki finansowane przez pracownika wynoszą w tym przykładzie 1032,15 zł. Nie jest to jeszcze pełna różnica między brutto a netto, ponieważ od wynagrodzenia pobiera się także zaliczkę na podatek dochodowy. Jej wysokość zależy między innymi od kosztów uzyskania przychodu, złożenia formularza PIT-2, ulg podatkowych oraz uczestnictwa w PPK.
Dlaczego koszt pracodawcy jest wyższy niż brutto?
Kwota brutto z umowy nie obejmuje składek finansowanych przez firmę. Są one doliczane do wynagrodzenia i zwiększają całkowity koszt zatrudnienia, ale nie pomniejszają pensji pracownika.
Przy wynagrodzeniu 4806 zł brutto i standardowej składce wypadkowej 1,67% pracodawca finansuje przykładowo:
- 469,07 zł składki emerytalnej.
- 312,39 zł składki rentowej.
- 80,26 zł składki wypadkowej.
- 48,06 zł na Fundusz Pracy.
- 69,69 zł na Fundusz Solidarnościowy.
- 4,81 zł na FGŚP.
Razem daje to około 984,28 zł dodatkowych obciążeń. W takim wariancie całkowity koszt zatrudnienia wynosi około 5790,28 zł miesięcznie, czyli wynagrodzenie brutto powiększone o składki pracodawcy. Obowiązek opłacania Funduszu Pracy, Funduszu Solidarnościowego i FGŚP może jednak zależeć od sytuacji pracownika oraz rodzaju zwolnienia.
Co dzieje się ze składkami po przekazaniu ich do ZUS?
Składki emerytalne i rentowe wpływają na konto ubezpieczonego oraz przyszłe świadczenia. Składka chorobowa wiąże się z prawem do świadczeń w razie choroby, a zdrowotna finansuje udział w publicznym systemie opieki zdrowotnej. Pracownik może sprawdzać informacje o zgłoszeniu i rozliczeniach na swoim koncie w ZUS, między innymi za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych ZUS.
W 2026 roku obowiązuje także limit 30-krotności. Podstawa składek emerytalnych i rentowych jest ograniczona do 282 600 zł w skali roku. Po przekroczeniu tej kwoty składek emerytalnych i rentowych nie nalicza się od nadwyżki. Ograniczenie nie obejmuje między innymi składki zdrowotnej i chorobowej.
Pracownik płaci więc składki pośrednio – poprzez potrącenie z wynagrodzenia brutto. Pracodawca zajmuje się obliczeniem i przekazaniem pieniędzy do ZUS, a część składek pokrywa z własnego budżetu. Regularne sprawdzanie rozliczeń pomaga upewnić się, że okres zatrudnienia i należne składki są prawidłowo wykazywane, co ma znaczenie dla przyszłej emerytury i prawa do świadczeń.



