Na świadczeniu przedemerytalnym można dorabiać, ale dodatkowy przychód podlega limitom. Do 25% przeciętnego wynagrodzenia świadczenie pozostaje bez zmian, po przekroczeniu tego progu jest zmniejszane, a przekroczenie 70% może spowodować zawieszenie wypłaty. Limity nie są stałe – ZUS aktualizuje je co roku od 1 marca.
Jak ZUS rozlicza dodatkowe zarobki?
Podstawą rozliczenia są dwie kwoty ogłaszane w komunikacie Prezesa ZUS. Przychód dopuszczalny odpowiada 25% przeciętnego wynagrodzenia, a przychód graniczny – 70% tej wartości. Konkretne kwoty obowiązują od 1 marca danego roku do końca lutego następnego roku, dlatego przed podjęciem pracy trzeba sprawdzić aktualny komunikat.
Przykładowo, w okresie od 1 marca 2025 r. do 28 lutego 2026 r. roczna kwota dopuszczalna wynosiła 21 466,80 zł brutto, a roczna kwota graniczna 60 106,80 zł brutto. Te liczby nie powinny być stosowane do kolejnego okresu rozliczeniowego bez sprawdzenia nowych danych.
| Poziom przychodu | Wpływ na świadczenie | Jak rozlicza ZUS? |
|---|---|---|
| Poniżej kwoty dopuszczalnej, czyli 25% przeciętnego wynagrodzenia | Świadczenie jest wypłacane w pełnej wysokości | Brak zmniejszenia |
| Powyżej kwoty dopuszczalnej, ale nie więcej niż 70% przeciętnego wynagrodzenia | Świadczenie jest zmniejszane | Obniżenie odpowiada kwocie przekroczenia, z zachowaniem gwarantowanej kwoty świadczenia |
| Powyżej kwoty granicznej | Świadczenie może zostać zawieszone | Za okres przekroczenia wypłata nie przysługuje |
ZUS może zastosować rozliczenie miesięczne albo roczne. Przy pierwszym wariancie analizuje przychód w każdym miesiącu osobno. Przy drugim porównuje sumę przychodów z całego okresu od 1 marca do ostatniego dnia lutego. Wybiera wariant korzystniejszy dla świadczeniobiorcy. Jeżeli wcześniejsze wypłaty były zbyt niskie, rozliczenie może zakończyć się wyrównaniem. Gdy świadczenie wypłacono w nadmiernej wysokości, powstaje obowiązek zwrotu.
Co ZUS uznaje za przychód?
Przy świadczeniu przedemerytalnym nie należy kierować się kwotą otrzymaną „na rękę” ani potocznie rozumianym dochodem po odliczeniu kosztów. ZUS bierze pod uwagę przychód związany z działalnością, z której powstaje obowiązek ubezpieczeń społecznych. Zazwyczaj chodzi o kwotę brutto stanowiącą podstawę wymiaru składek.
Do rozliczenia mogą zostać włączone między innymi:
- umowa o pracę,
- umowa zlecenia, umowa agencyjna i umowa o świadczenie usług,
- pozarolnicza działalność gospodarcza,
- przychody z pracy zarobkowej za granicą oraz pełnienia funkcji, z którą wiąże się obowiązek ubezpieczeń społecznych,
- zasiłek chorobowy, macierzyński lub opiekuńczy, wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy i świadczenie rehabilitacyjne.
Przy działalności gospodarczej znaczenie może mieć zadeklarowana podstawa wymiaru składek, a nie zysk firmy po odliczeniu kosztów. Gdy występuje kilka umów, trzeba sprawdzić, które przychody podlegają ubezpieczeniom społecznym i jak powinny zostać wykazane w zaświadczeniu lub oświadczeniu dla ZUS.
Jak bezpiecznie dorabiać?
Przed podpisaniem umowy przejdź przez poniższe kroki:
- Sprawdź w aktualnym komunikacie Prezesa ZUS miesięczną i roczną kwotę dopuszczalną oraz graniczną obowiązującą od 1 marca.
- Ustal, czy wybrana umowa albo działalność stanowi tytuł do ubezpieczeń społecznych.
- Policz przewidywany przychód brutto osobno dla każdego miesiąca oraz łącznie za okres od marca do lutego.
- Uwzględnij premie, dodatki, nadgodziny, wyrównania i przychody z drugiej umowy.
- Poinformuj ZUS o podjęciu pracy i po zakończeniu okresu rozliczeniowego dostarcz wymagane dokumenty.
Pracodawca powinien wystawić zaświadczenie o przychodach, najlepiej z podziałem na poszczególne miesiące. Osoba prowadząca działalność gospodarczą składa oświadczenie samodzielnie. Dokumenty za poprzedni okres rozliczeniowy należy przekazać co do zasady do końca maja. Jeżeli 31 maja przypada w dzień wolny, termin może przesunąć się na najbliższy dzień roboczy.
Bezpieczniej jest pozostawić margines poniżej limitu niż planować wypłaty dokładnie na jego granicy. Jedna premia kwartalna, dodatkowa umowa albo korekta wynagrodzenia może zwiększyć przychód i zmienić wynik rozliczenia.
Jakie błędy mogą doprowadzić do zwrotu świadczenia?
Najczęstszy błąd polega na przyjęciu, że liczy się wyłącznie kwota netto. ZUS analizuje przychód według zasad ubezpieczeniowych, więc niska kwota otrzymana na konto nie przesądza o tym, że limit nie został przekroczony.
Problemem bywa też analizowanie wyłącznie bieżącego miesiąca. Miesięczny przychód może mieścić się w określonym przedziale, ale suma roczna może przekroczyć roczną kwotę dopuszczalną albo graniczną. Szczególnej uwagi wymagają praca sezonowa, nieregularne zlecenia, kilka umów oraz jednorazowe premie.
Jeśli ZUS wypłacał świadczenie w pełnej wysokości, mimo że powinno być zmniejszone lub zawieszone, może ustalić kwotę nienależnie pobranego świadczenia. W konsekwencji zwrot może dotyczyć kilku miesięcy naraz. Dlatego po otrzymaniu decyzji o nienależnie pobranym świadczeniu albo przy wątpliwościach dotyczących nietypowej umowy warto skonsultować dokumenty z ZUS lub specjalistą.
Przy dorabianiu do świadczenia przedemerytalnego bezpieczniejszy jest przewidywalny przychód z zapasem niż wynagrodzenie wyliczone dokładnie do limitu.
O czym pamiętać przy rocznym rozliczeniu?
Do końca maja trzeba przekazać ZUS zaświadczenie od pracodawcy o przychodach za poprzedni okres od 1 marca do końca lutego. Przy działalności gospodarczej należy złożyć własne oświadczenie. ZUS porówna przychody miesięczne i roczne, a następnie zastosuje wariant korzystniejszy dla świadczeniobiorcy.
Najważniejsze są trzy zasady: sprawdzaj limity od 1 marca, licz przychód brutto, a nie dochód netto, i nie pomijaj rocznego rozliczenia.
