Podstawą złożenia wniosku o emeryturę jest formularz EMP. Zakres załączników zależy przede wszystkim od tego, czy ZUS ustalił już kapitał początkowy. Trzeba też rozdzielić przyznanie prawa do emerytury od wypłaty świadczenia – do rozpoczęcia wypłaty może być potrzebne świadectwo pracy potwierdzające rozwiązanie stosunku pracy.
Jakie dokumenty przygotować do ZUS?
Najważniejszym dokumentem jest wniosek EMP, czyli wniosek o emeryturę. Można go złożyć w placówce ZUS, za pośrednictwem eZUS albo w inny dopuszczalny sposób wskazany przez Zakład. Do wniosku dołącza się dokumenty potrzebne do ustalenia okresów ubezpieczenia, wynagrodzeń i wysokości świadczenia, jeżeli ZUS nie ma tych danych w swojej ewidencji.
Kapitał początkowy odtwarza wartość okresów ubezpieczenia sprzed 1 stycznia 1999 r. Jeżeli został już ustalony decyzją ZUS, nie trzeba ponownie składać całej dokumentacji, chyba że pojawiły się nowe dowody dotyczące zatrudnienia lub wynagrodzenia.
| Sytuacja | Wymagane dokumenty | Dodatkowe uwagi |
|---|---|---|
| Kapitał początkowy został ustalony | Formularz EMP, a w razie potrzeby dokument potwierdzający ustanie zatrudnienia | Dokumenty dotyczące okresów sprzed 1999 r. zwykle nie są potrzebne ponownie, jeśli ZUS już je uwzględnił |
| Kapitał początkowy nie został ustalony | EMP, ERP-6, dokumenty potwierdzające zatrudnienie i okresy składkowe oraz ERP-7, jeśli potrzebne są dane o wynagrodzeniu | Braki w dokumentacji mogą wydłużyć postępowanie |
| Wniosek o wypłatę po zakończeniu pracy | Świadectwo pracy albo inne zaświadczenie potwierdzające rozwiązanie stosunku pracy | Dokument należy przekazać do ZUS niezwłocznie po ustaniu zatrudnienia |
Jaka jest kolejność działań?
Nie trzeba rozwiązywać umowy o pracę przed złożeniem wniosku EMP. W wielu przypadkach złożenie wniosku w czasie zatrudnienia pozwala zachować wynagrodzenie w okresie oczekiwania na decyzję ZUS. Sama decyzja o przyznaniu emerytury nie oznacza jednak automatycznego rozpoczęcia wypłaty.
Procedura może wyglądać następująco:
- Złóż wniosek EMP wraz z dokumentami potrzebnymi do ustalenia prawa i wysokości emerytury.
- Poczekaj na decyzję ZUS w sprawie przyznania świadczenia i jego wysokości.
- Rozwiąż stosunek pracy z pracodawcą, u którego pracowałeś bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury.
- Przekaż do ZUS świadectwo pracy albo inny dokument potwierdzający ustanie zatrudnienia.
Art. 103a ustawy emerytalnej przewiduje zawieszenie wypłaty emerytury, jeżeli ubezpieczony nadal pozostaje w tym samym stosunku pracy z pracodawcą, u którego był zatrudniony bezpośrednio przed nabyciem prawa do świadczenia. ZUS może więc przyznać prawo do emerytury, ale nie wypłacać pieniędzy do czasu rozwiązania umowy i dostarczenia dowodu zakończenia zatrudnienia.
ERP-6, ERP-7 i świadectwo pracy – do czego służą?
ERP-6 to informacja o okresach składkowych i nieskładkowych. W formularzu wykazuje się między innymi okresy zatrudnienia, prowadzenia działalności, wykonywania umów podlegających ubezpieczeniom, nauki oraz pobierania określonych świadczeń. Dane powinny być uporządkowane chronologicznie i zgodne z dokumentami źródłowymi.
ERP-7 jest zaświadczeniem o zatrudnieniu i wynagrodzeniu. Ma szczególne znaczenie przy dokumentowaniu wynagrodzeń sprzed 1999 r., które mogą wpływać na ustalenie kapitału początkowego i wysokość emerytury. Formularz powinien wystawić pracodawca, następca prawny albo uprawniony przechowawca dokumentacji.
Do potwierdzenia okresów zatrudnienia mogą służyć także świadectwa pracy, umowy o pracę, angaże, legitymacja ubezpieczeniowa oraz inne dokumenty pozwalające ustalić okres i wymiar zatrudnienia. Jeżeli zakład pracy już nie istnieje, trzeba sprawdzić, gdzie przekazano jego akta osobowe i płacowe. Dokumentów można szukać w archiwum państwowym, archiwum przechowującym dokumentację pracodawcy albo u następcy prawnego firmy.
W szczególnych sytuacjach potrzebne mogą być także:
- odpisy aktów stanu cywilnego, jeżeli mają znaczenie dla ustalenia określonych okresów lub danych osobowych,
- dokumenty potwierdzające opiekę nad dzieckiem albo urlop wychowawczy,
- świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze,
- dokumenty dotyczące okresów ubezpieczenia lub zamieszkania za granicą, w tym załącznik EMZ.
Jeżeli po wydaniu decyzji znajdziesz nowe dokumenty dotyczące kapitału początkowego, możesz złożyć wniosek o jego ponowne ustalenie. ZUS uwzględni zmianę nie wcześniej niż od miesiąca, w którym złożono taki wniosek.
Czy świadectwo pracy jest konieczne?
Świadectwo pracy nie zawsze musi być dołączone już do wniosku EMP. Jest jednak potrzebne do potwierdzenia ustania zatrudnienia, gdy emerytura została przyznana, ale jej wypłata została zawieszona z powodu kontynuowania pracy u dotychczasowego pracodawcy.
Po rozwiązaniu umowy należy przekazać do ZUS świadectwo pracy lub zaświadczenie pracodawcy wskazujące datę ustania stosunku pracy. Jeżeli dokument nie zostanie dostarczony, wypłata może pozostać zawieszona mimo wydanej decyzji o przyznaniu emerytury.
Lista kontrolna przed wysłaniem wniosku
Przed złożeniem dokumentów sprawdź, czy:
- formularz EMP został wypełniony zgodnie ze stanem faktycznym i podpisany,
- kapitał początkowy został ustalony albo przygotowano dokumenty do jego ustalenia,
- dołączono ERP-6 i dokumenty potwierdzające brakujące okresy ubezpieczenia,
- załączono ERP-7 lub inne dowody wynagrodzeń, jeśli dotyczą okresów sprzed 1999 r.,
- po rozwiązaniu umowy przekazano do ZUS świadectwo pracy lub zaświadczenie o ustaniu zatrudnienia.
Najważniejsza zasada jest prosta: wniosek EMP służy do ustalenia prawa i wysokości emerytury, natomiast świadectwo pracy może być konieczne, aby ZUS rozpoczął jej wypłatę. Przed wysłaniem dokumentów warto sprawdzić aktualne wersje formularzy w ZUS lub eZUS, ponieważ ich wzory mogą być aktualizowane.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W sprawie wymagającej oceny konkretnej dokumentacji warto skontaktować się bezpośrednio z ZUS lub specjalistą.
