Ponowne zatrudnienie emeryta u tego samego pracodawcy jest możliwe, ale przed podpisaniem nowej umowy trzeba rozwiązać poprzedni stosunek pracy i zachować co najmniej jednodniową przerwę. Dla kadr oznacza to konieczność przygotowania świadectwa pracy, dokumentów do ZUS, nowej umowy oraz zgłoszenia pracownika do ubezpieczeń.
Jak wygląda ponowne zatrudnienie emeryta krok po kroku?
Sam fakt pobierania emerytury nie wyklucza dalszej pracy. Kodeks pracy nie zabrania ponownego zatrudnienia emeryta, także u tego samego pracodawcy. Nowa umowa może być zawarta na czas nieokreślony albo na czas określony, o ile spełnia zwykłe wymogi prawa pracy.
Znaczenie ma jednak art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Jeżeli osoba nabyła prawo do emerytury, ale nadal pozostaje w zatrudnieniu u pracodawcy, u którego pracowała bezpośrednio przed nabyciem prawa do świadczenia, wypłata emerytury może zostać zawieszona. Dlatego potrzebna jest rzeczywista przerwa między umowami.
Chronologia działań powinna wyglądać następująco:
- Rozwiązanie dotychczasowej umowy – za porozumieniem stron, za wypowiedzeniem albo w innym trybie przewidzianym w przepisach.
- Wydanie świadectwa pracy – dokument powinien potwierdzać zakończenie poprzedniego zatrudnienia.
- Złożenie dokumentów w ZUS – pracownik składa wniosek o przyznanie albo podjęcie wypłaty emerytury i dołącza dokument potwierdzający rozwiązanie stosunku pracy.
- Zachowanie co najmniej jednego dnia przerwy – nowa umowa nie powinna rozpoczynać się tego samego dnia, w którym zakończyła się poprzednia.
- Zawarcie nowej umowy o pracę – należy ponownie ustalić rodzaj umowy, stanowisko, wymiar czasu pracy, wynagrodzenie i datę rozpoczęcia pracy.
- Zgłoszenie pracownika do ZUS – pracodawca przekazuje zgłoszenie do ubezpieczeń oraz rozlicza składki w dokumentach ubezpieczeniowych.
Brak przerwy w zatrudnieniu może spowodować zawieszenie wypłaty emerytury, niezależnie od wysokości wynagrodzenia. Samo podpisanie nowej umowy nie zastępuje wcześniejszego rozwiązania poprzedniej.
Jakie dokumenty przygotować przy ponownym zatrudnieniu?
Pracodawca nie zawsze musi tworzyć całkowicie nową dokumentację. Jeżeli ponowne zatrudnienie następuje przed upływem 10 lat od zakończenia poprzedniego stosunku pracy, dokumentację pracowniczą co do zasady można kontynuować. Należy jednak dołączyć dokumenty związane z nowym zatrudnieniem.
| Dokument | Czy nowy? | Uwagi |
|---|---|---|
| Świadectwo pracy z poprzedniego zatrudnienia | Tak, przy zakończeniu poprzedniej umowy | Potwierdza rozwiązanie stosunku pracy i może być potrzebne w ZUS. |
| Nowa umowa o pracę | Tak | Należy określić wszystkie aktualne warunki zatrudnienia. |
| Kwestionariusz osobowy | Nie zawsze | Można wykorzystać dane znajdujące się w aktach, ale trzeba je uzupełnić, jeżeli się zmieniły. |
| Orzeczenie lekarskie | Zależnie od sytuacji | Badania wstępne mogą nie być potrzebne przy tym samym stanowisku i porównywalnych warunkach, jeżeli przerwa nie przekroczyła 30 dni. Wyjątek dotyczy prac szczególnie niebezpiecznych. |
| Szkolenie BHP | Do oceny | Należy sprawdzić aktualność szkolenia i warunki wykonywania pracy. |
| Oświadczenia i wnioski pracownicze | Zależnie od treści | Nowe dokumenty są potrzebne, gdy dotyczą nowych warunków pracy albo aktualnej sytuacji pracownika. |
Kontynuacja akt osobowych nie oznacza automatycznego zachowania wcześniejszych warunków zatrudnienia. Nowa umowa może dotyczyć innego stanowiska, wymiaru czasu pracy, wynagrodzenia lub rodzaju umowy. Dokumentację trzeba uporządkować tak, aby jasno oddzielić poprzedni i obecny stosunek pracy.
Jakie zgłoszenia i raporty przekazać do ZUS?
Emeryt zatrudniony na podstawie umowy o pracę podlega zasadniczo obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu. Ubezpieczenie chorobowe pracownika-emeryta jest dobrowolne. Pracodawca powinien zgłosić pracownika na formularzu ZUS ZUA, jeżeli podlega ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu, albo ZUS ZZA, jeżeli z danego tytułu podlega wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu.
W dokumentach rozliczeniowych, w tym w raporcie ZUS RCA, trzeba zastosować właściwy kod tytułu ubezpieczenia. Dla pracownika będącego emerytem stosuje się kod właściwy dla pracownika posiadającego ustalone prawo do emerytury lub renty, którego końcowe cyfry wskazują status emeryta, przykładowo 01 10 10. Kod 01 10 00 dotyczy pracownika bez takiego statusu.
- Przekaż zgłoszenie do ZUS w terminie właściwym dla zgłoszenia pracownika do ubezpieczeń.
- Rozlicz składki i świadczenia w raporcie ZUS RCA za okres faktycznego zatrudnienia.
- Przy zmianie statusu pracownika w trakcie miesiąca sprawdź, czy potrzebne są odrębne raporty z różnymi kodami za poszczególne okresy.
- Zweryfikuj aktualne wytyczne ZUS, ponieważ sposób raportowania zależy od dat zatrudnienia i statusu ubezpieczonego.
Czy emeryta dotyczą limity umów terminowych?
Tak. Status emeryta nie wyłącza zasady 3 umów i 33 miesięcy. Jeżeli strony zawierają kolejne umowy na czas określony, trzeba uwzględnić umowy terminowe zawarte między tym samym pracodawcą i pracownikiem w zakresie przewidzianym przez przepisy.
Po przekroczeniu trzech umów albo łącznego okresu 33 miesięcy zatrudnienie może zostać uznane za zawarte na czas nieokreślony. Wyjątki dotyczą między innymi zastępstwa, pracy sezonowej, pracy na okres kadencji oraz obiektywnych przyczyn leżących po stronie pracodawcy. Sam fakt, że pracownik pobiera emeryturę, nie jest taką przyczyną.
Jeżeli pracodawca powołuje się na obiektywne przyczyny i zawiera umowę ponad zwykły limit, powinien konkretnie opisać okresową potrzebę oraz zawiadomić właściwego okręgowego inspektora pracy w terminie 5 dni roboczych od zawarcia umowy.
Przed podpisaniem dokumentów kadrowych sprawdź następujące elementy:
- Poprzednia umowa została rozwiązana, a pracownik otrzymał świadectwo pracy.
- Między umowami występuje co najmniej jednodniowa przerwa.
- Nowa umowa określa aktualne stanowisko, wymiar czasu pracy, wynagrodzenie i rodzaj umowy.
- Badania lekarskie i szkolenie BHP są aktualne albo zostały wykonane ponownie.
- Historia umów terminowych mieści się w limicie 3/33 albo istnieje udokumentowany wyjątek.
- Zgłoszenie do ZUS i kod tytułu ubezpieczenia odpowiadają statusowi pracownika.
Najbezpieczniej ustalić najpierw, czy potrzeba zatrudnienia jest stała, czy okresowa. Przy stałej pracy można zawrzeć umowę na czas nieokreślony. Przy pracy czasowej należy policzyć wcześniejsze umowy terminowe, sprawdzić limit 33 miesięcy i udokumentować przyczynę zastosowania ewentualnego wyjątku.
W praktyce najważniejsze są trzy dokumenty i trzy daty: dokument potwierdzający rozwiązanie poprzedniej umowy, nowa umowa o pracę, zgłoszenie do ZUS oraz data zakończenia starego zatrudnienia, co najmniej jeden dzień przerwy i data rozpoczęcia nowej pracy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Przy nietypowym statusie emerytalnym, zmianie kodu ubezpieczenia w trakcie miesiąca lub korzystaniu z wyjątku od limitu umów terminowych należy zweryfikować dokumentację w aktualnych wytycznych ZUS i przepisach prawa pracy.
