25 lat ubezpieczenia w KRUS i 10 lat w ZUS nie tworzy jednego, automatycznie sumowanego stażu. Po osiągnięciu wieku emerytalnego możesz mieć prawo do emerytury rolniczej z KRUS, a okresy z ZUS rozliczyć odrębnie. Jeżeli natomiast nie spełnisz warunków do samodzielnej emerytury rolniczej, ZUS może powiększyć emeryturę pracowniczą o tzw. zwiększenie rolnicze.
25 lat KRUS i 10 lat ZUS – co przysługuje?
Emerytura rolnicza wymaga osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego, czyli 60 lat w przypadku kobiety i 65 lat w przypadku mężczyzny, oraz co najmniej 25 lat podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników. Jeżeli masz taki staż potwierdzony przez KRUS, spełniasz podstawowy warunek do emerytury rolniczej.
Dziesięć lat ubezpieczenia w ZUS nie zostaje po prostu dopisane do 25 lat KRUS. Okresy pozostają rozliczane według zasad właściwych dla obu systemów. Jeżeli spełniasz także warunki do emerytury z ZUS, możesz mieć prawo do świadczeń z obu systemów. Jeżeli nie, ZUS może uwzględnić okresy rolnicze w formie zwiększenia emerytury pracowniczej.
Decyzja zależy między innymi od daty urodzenia, rodzaju przebytych okresów, wysokości składek zapisanych na koncie ZUS oraz tego, czy KRUS potwierdził wymagany staż.
Jak działa zwiększenie emerytury z ZUS za lata w KRUS?
Art. 26a ustawy o emeryturach i rentach z FUS przewiduje zwiększenie emerytury obliczanej przez ZUS za określone okresy opłacania składek rolniczych. Podstawą wyliczenia jest część składkowa emerytury rolniczej.
W uproszczeniu za każdy pełny rok opłacania składek rolniczych zwiększenie wynosi 1% emerytury podstawowej KRUS. Od 1 marca 2026 r. emerytura podstawowa KRUS wynosi 1780,64 zł brutto. Przy tej wartości orientacyjne zwiększenie wygląda następująco:
| Lata opłacania składek KRUS | Procent emerytury podstawowej | Szacunkowe zwiększenie brutto |
|---|---|---|
| 5 lat | 5% | 89,03 zł miesięcznie |
| 10 lat | 10% | 178,06 zł miesięcznie |
| 15 lat | 15% | 267,10 zł miesięcznie |
| 20 lat | 20% | 356,13 zł miesięcznie |
Kwota 178,06 zł brutto za 10 lat nie jest samodzielną emeryturą z KRUS. To orientacyjne zwiększenie świadczenia z ZUS, jeżeli organ rentowy potwierdzi odpowiednie okresy i zastosuje właściwe przepisy. Ostateczna decyzja może uwzględniać tylko okresy spełniające ustawowe warunki.
Jak złożyć dokumenty do ZUS?
ZUS nie powinien opierać wyliczenia na samym twierdzeniu, że dana osoba pracowała w gospodarstwie. Potrzebuje dokumentu potwierdzającego okresy podlegania rolniczemu ubezpieczeniu i opłacania składek. Procedura wygląda następująco:
- Wystąp do KRUS – poproś właściwą placówkę o zaświadczenie o okresach podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu i opłacania składek.
- Złóż wniosek w ZUS – dołącz dokument z KRUS do wniosku o emeryturę albo do wniosku o uwzględnienie okresów rolniczych.
- Sprawdź decyzję – zweryfikuj, czy ZUS przyjął wszystkie potwierdzone okresy, ustalił zwiększenie z art. 26a i prawidłowo obliczył świadczenie.
W materiałach dotyczących dokumentów emerytalnych pojawia się formularz ERP-6. Najważniejsze jest jednak nie samo oznaczenie formularza, lecz przekazanie ZUS zaświadczenia z KRUS. Bez tego dokumentu organ może nie mieć podstaw do ustalenia zwiększenia.
Prawo do emerytury a gwarancja emerytury minimalnej
To dwa różne zagadnienia. W nowym systemie emerytalnym samo prawo do emerytury z ZUS nie wymaga wykazania 20 lat stażu przez kobietę ani 25 lat przez mężczyznę. Po osiągnięciu wieku emerytalnego znaczenie mają przede wszystkim ubezpieczenie w systemie powszechnym i środki zapisane na koncie.
Staż 20 lat dla kobiety albo 25 lat dla mężczyzny ma znaczenie przy gwarancji podwyższenia świadczenia do kwoty najniższej emerytury. Jeżeli wyliczona emerytura jest niższa od minimum, ZUS może ją podwyższyć, ale tylko po spełnieniu ustawowych warunków.
Na podstawie art. 87 ust. 1a przy badaniu tego stażu można uwzględnić okres, za który ZUS ustalił zwiększenie z art. 26a. Oznacza to, że potwierdzone lata opłacania składek KRUS mogą jednocześnie podwyższyć kwotę emerytury i pomóc w uzyskaniu gwarancji minimum.
Same lata pracy w gospodarstwie nie wystarczą automatycznie do gwarancji emerytury minimalnej. Liczy się okres, za który ustalono zwiększenie na podstawie opłacania odpowiednich składek rolniczych.
Trzeba też odróżnić opłacanie składek od pracy w gospodarstwie rolnym przed 1 stycznia 1983 r. Taki okres może mieć znaczenie w innych sytuacjach przewidzianych ustawą, ale nie zastępuje automatycznie okresu, za który ustalono zwiększenie z art. 26a.
W praktyce osoba mająca 25 lat potwierdzonego ubezpieczenia w KRUS powinna sprawdzić, czy spełnia warunki do emerytury rolniczej, a okresy z ZUS rozliczyć w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Ostateczna wysokość świadczenia nie wynika z samej liczby lat. Zależy także od podstawy emerytury z ZUS, zapisanych składek, kapitału początkowego i zastosowania właściwych przepisów.
Najważniejsze jest uzyskanie zaświadczenia z KRUS i dopilnowanie, aby ZUS uwzględnił je przy wyliczeniu. Nie zakładaj, że oba systemy połączą staż automatycznie.
Artykuł nie stanowi porady prawnej, emerytalnej ani finansowej. W przypadku odmownej decyzji ZUS lub rozbieżności w stażu warto skonsultować dokumenty ze specjalistą.
