W październiku, listopadzie i grudniu 2026 r. minimalna dobrowolna składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 844,77 zł miesięcznie. To 9% podstawy wymiaru, którą stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw, włącznie z wypłatami zysku. Umowę zawiera się z NFZ, natomiast składkę po podpisaniu umowy opłaca się na indywidualny rachunek w ZUS.
Ile wynosi dobrowolna składka zdrowotna?
Podstawę wymiaru składki ogłasza Prezes Głównego Urzędu Statystycznego dla każdego kwartału. Od tej podstawy oblicza się 9% składki. Dane dla ostatniego kwartału 2026 r. przedstawiają się następująco:
| Wyszczególnienie | Kwota |
|---|---|
| Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw w III kwartale 2026 r. | 9 386,28 zł |
| Minimalna dobrowolna składka zdrowotna, czyli 9% podstawy | 844,77 zł miesięcznie |
Podana kwota dotyczy składek za październik, listopad i grudzień 2026 r. Stawka może zmienić się w kolejnym kwartale po ogłoszeniu nowych danych GUS. Składka jest miesięczna i niepodzielna. Oznacza to, że za miesiąc, w którym ubezpieczenie obowiązywało choćby przez część miesiąca, trzeba zapłacić pełną kwotę.
Składkę za dany miesiąc opłaca się do 20. dnia następnego miesiąca. Przykładowo składka za październik powinna zostać zapłacona do 20 listopada. Nie należy mylić dobrowolnej składki zdrowotnej z dobrowolnymi składkami emerytalnymi i rentowymi. W tym przypadku chodzi o ubezpieczenie zdrowotne finansowane w ramach NFZ.
Jak zawrzeć umowę i zgłosić się do ZUS?
Procedura przebiega w dwóch instytucjach. Najpierw zawierasz umowę z właściwym oddziałem wojewódzkim NFZ, a następnie zgłaszasz ubezpieczenie w ZUS. Wniosek składa się zgodnie z miejscem zamieszkania.
Typowa procedura obejmuje następujące etapy:
- Złóż wniosek w NFZ – przygotuj wniosek o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, dokument tożsamości oraz dokument potwierdzający poprzedni okres ubezpieczenia, jeżeli NFZ go wymaga.
- Ureguluj opłatę dodatkową – jeżeli przerwa w ubezpieczeniu trwała nieprzerwanie co najmniej 3 miesiące, opłatę trzeba uiścić przed zawarciem umowy.
- Podpisz umowę z NFZ – umowa wskazuje dzień rozpoczęcia ubezpieczenia. Nie może działać wstecz, a objęcie ubezpieczeniem następuje najwcześniej od dnia złożenia wniosku.
- Zgłoś ubezpieczenie w ZUS – w ciągu 7 dni od podpisania umowy złóż formularz ZUS ZZA. Jeżeli zgłaszasz członków rodziny, potrzebny jest także druk ZUS ZCNA.
- Opłacaj składki i składaj dokumenty rozliczeniowe – składkę przelewa się na indywidualny rachunek składkowy w ZUS, a za każdy miesiąc podlegania ubezpieczeniu składa się deklarację ZUS DRA.
Umowa z NFZ jest podstawą objęcia ubezpieczeniem, ale samo jej podpisanie nie kończy formalności. Brak zgłoszenia do ZUS albo zaległość w opłacaniu składek może skutkować problemami z potwierdzeniem ubezpieczenia. Członków rodziny, którzy nie mają własnego tytułu do ubezpieczenia, zgłasza się bez dodatkowej składki, z zastrzeżeniem wyjątków dotyczących niektórych grup cudzoziemców i wolontariuszy.
Opłata dodatkowa za przerwę w ubezpieczeniu
Jeżeli przerwa w ubezpieczeniu zdrowotnym i opłacaniu składek trwała nieprzerwanie od 3 miesięcy, NFZ może uzależnić zawarcie umowy od wniesienia opłaty dodatkowej. Jej wysokość zależy od długości przerwy.
| Długość przerwy w ubezpieczeniu | Wysokość opłaty | Możliwość rat |
|---|---|---|
| Od 3 miesięcy do 1 roku | 20% podstawy, czyli 1 877,26 zł | Nie, opłata w całości |
| Powyżej 1 roku do 2 lat | 50% podstawy, czyli 4 693,14 zł | Do 3 rat |
| Powyżej 2 do 5 lat | 100% podstawy, czyli 9 386,28 zł | Do 6 rat |
| Powyżej 5 do 10 lat | 150% podstawy, czyli 14 079,42 zł | Do 9 rat |
| Powyżej 10 lat | 200% podstawy, czyli 18 772,56 zł | Do 12 rat |
Opłatę dodatkową trzeba wpłacić na rachunek właściwego oddziału wojewódzkiego NFZ przed podpisaniem umowy. Potwierdzenie przelewu dołącza się do dokumentów. W uzasadnionych przypadkach można złożyć do dyrektora oddziału NFZ wniosek o odstąpienie od pobrania opłaty albo rozłożenie jej na raty. Wniosek powinien wskazywać sytuację materialną, rodzinną lub zdrowotną i być poparty dokumentami.
Kto może być zwolniony z opłaty dodatkowej?
Zwolnienie zależy od statusu osoby ubezpieczanej oraz spełnienia warunków określonych w przepisach. Opłaty dodatkowej co do zasady nie ponoszą:
- wolontariusze zgłaszani do ubezpieczenia przez korzystającego;
- niektórzy cudzoziemcy będący studentami, uczestnikami studiów doktoranckich lub absolwentami odbywającymi obowiązkowy staż w Polsce, jeżeli nie mają obywatelstwa UE lub EFTA ani prawa legalnego zamieszkania w tych państwach;
- cudzoziemcy odbywający staż adaptacyjny albo kurs języka polskiego lub kurs przygotowawczy do nauki w języku polskim, przy spełnieniu warunków ustawowych;
- członkowie zakonów, alumni seminariów duchownych oraz osoby o podobnym statusie, jeżeli spełniają wymagania dotyczące obywatelstwa i pobytu;
- marynarze, którzy udokumentują zatrudnienie na statku morskim o obcej przynależności.
W przypadku wolontariusza podstawa wymiaru składki wynosi w 2026 r. 4 806,00 zł, a miesięczna składka to 432,54 zł. Dla niektórych cudzoziemców, między innymi studentów spoza UE i EFTA, stosuje się podstawę 620 zł i składkę 55,80 zł miesięcznie.
Najważniejsze rozróżnienie jest proste: NFZ zawiera umowę i ustala warunki objęcia ubezpieczeniem, a ZUS przyjmuje zgłoszenie oraz miesięczne wpłaty składek. Przed złożeniem dokumentów sprawdź aktualną podstawę ogłoszoną przez GUS, ponieważ minimalna kwota zmienia się co kwartał.
Artykuł nie stanowi porady finansowej ani prawnej. W sprawach dotyczących indywidualnego statusu ubezpieczenia, opłaty dodatkowej lub dokumentów skontaktuj się z właściwym oddziałem NFZ albo ZUS.
