Ile wynosi emerytura? Sprawdź aktualne zasady obliczania świadczeń

Od 1 marca 2026 roku minimalna emerytura wynosi 1978,49 zł brutto, czyli około 1800,43 zł netto. Nie każdy emeryt otrzyma jednak taką kwotę. Indywidualne świadczenie ZUS zależy przede wszystkim od zwaloryzowanych składek, kapitału początkowego, środków na subkoncie oraz wieku przejścia na emeryturę.

Od czego zależy wysokość emerytury?

Polski system emerytalny działa według zasady zdefiniowanej składki. W uproszczeniu ZUS sumuje zapisane na koncie ubezpieczonego środki, a następnie dzieli je przez średnie dalsze trwanie życia wyrażone w miesiącach.

W obliczeniu uwzględnia się zwaloryzowane składki emerytalne, zwaloryzowany kapitał początkowy za okresy sprzed 1999 roku oraz środki zapisane na subkoncie. Wartość średniego dalszego trwania życia publikuje Główny Urząd Statystyczny. Składki zapisane na koncie podlegają corocznej waloryzacji, dzięki czemu ich wartość jest aktualizowana.

Na końcową kwotę wpływają przede wszystkim:

• Długość aktywności zawodowej – dłuższy okres opłacania składek zwykle oznacza większy kapitał.
• Wysokość wynagrodzeń – od wyższej pensji odprowadzane są wyższe składki emerytalne.
• Wiek przejścia na emeryturę – późniejsze złożenie wniosku oznacza dodatkowe składki i krótszy okres przewidywanej wypłaty świadczenia.
• Udokumentowane okresy ubezpieczenia – znaczenie mogą mieć także kapitał początkowy oraz uznane okresy składkowe i nieskładkowe.

Powszechny wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Samo osiągnięcie tego wieku nie przesądza jednak o wysokości świadczenia. ZUS bierze pod uwagę faktycznie zgromadzony kapitał oraz dane dotyczące dalszego trwania życia.

Emerytura minimalna a staż pracy

Kwota 1978,49 zł brutto jest gwarantowana tylko osobom, które spełniają warunek stażu ubezpieczeniowego. Kobieta musi wykazać co najmniej 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych, a mężczyzna 25 lat.

Jeżeli wyliczenie z kapitału jest niższe od emerytury minimalnej, ZUS może podwyższyć świadczenie do ustawowego minimum. Bez wymaganego stażu taka dopłata nie przysługuje. Wtedy emerytura jest wypłacana w wysokości wynikającej wyłącznie z zapisanych składek. Przy krótkiej historii ubezpieczenia może to być tak zwana emerytura groszowa.

Do stażu mogą być wliczane niektóre okresy nieskładkowe, w tym nauka. Przykładowo ukończenie szkoły wyższej może oznaczać uwzględnienie do ośmiu lat, ale okresy nauki nie sumują się. ZUS bierze pod uwagę jeden, najkorzystniejszy wariant wynikający z przepisów.

To orientacyjne wartości dla osób, które przez cały okres pracy zarabiały w pobliżu płacy minimalnej i przechodzą na emeryturę w 2026 roku. Nie są uniwersalnym cennikiem świadczeń. Rzeczywista kwota zależy od zarobków, daty ubezpieczenia, waloryzacji oraz indywidualnego kapitału. Różnica między kobietami i mężczyznami wynika między innymi z wieku emerytalnego oraz stosowania różnych tablic dalszego trwania życia.

13. i 14. emerytura w 2026 roku

Trzynasta emerytura jest dodatkowym świadczeniem wypłacanym z urzędu. Jej wysokość odpowiada emeryturze minimalnej obowiązującej od 1 marca danego roku, dlatego w 2026 roku wynosi 1978,49 zł brutto. Co do zasady nie obowiązuje przy niej kryterium dochodowe. Znaczenie ma posiadanie prawa do odpowiedniego świadczenia w ustawowym terminie, bez jego zawieszenia.

Czternasta emerytura także jest przyznawana automatycznie, ale jej wysokość zależy od podstawowej emerytury lub renty. Pełna kwota wynosi 1978,49 zł brutto i przysługuje osobom ze świadczeniem podstawowym do 2900 zł brutto.

Po przekroczeniu tego progu działa zasada „złotówka za złotówkę”. Każda złotówka ponad 2900 zł zmniejsza czternastą emeryturę o złotówkę. Świadczenie musi wynosić co najmniej 50 zł brutto, dlatego przy emeryturze podstawowej wyższej niż 4828,49 zł brutto czternastka nie przysługuje.

Poniższe wartości pokazują mechanizm pomniejszania czternastej emerytury:

Kwoty w tabeli są brutto. Wypłata na konto może być niższa po potrąceniu składki zdrowotnej i ewentualnej zaliczki na PIT. Osoba mająca kilka świadczeń emerytalno-rentowych nie otrzymuje kilku czternastek. Co do zasady przysługuje jej jedno dodatkowe świadczenie ustalone z uwzględnieniem odpowiednich kwot.

Brutto i netto – ile zostaje na koncie?

Kwota brutto to świadczenie przed potrąceniami. Netto oznacza przelew po odliczeniu składki zdrowotnej oraz, w określonych przypadkach, zaliczki na podatek dochodowy.

Od emerytury pobierana jest składka zdrowotna w wysokości 9%. Kwota wolna od podatku wynosi 30 000 zł rocznie, czyli 2500 zł miesięcznie. Świadczenie do tego poziomu nie jest objęte zaliczką na PIT, ale nadal pomniejsza je składka zdrowotna. Przy wyższej emeryturze podatek dotyczy nadwyżki ponad miesięczny limit 2500 zł.

Wartości netto mają charakter orientacyjny. Ostateczne potrącenia mogą zależeć od indywidualnej sytuacji podatkowej, innych dochodów oraz sposobu rozliczenia świadczenia. Dlatego kwota brutto podana w decyzji ZUS nie zawsze odpowiada sumie, która trafia na rachunek bankowy.

Jak zwiększyć przyszłą emeryturę?

Wysokość świadczenia można poprawić przede wszystkim przez zwiększenie kapitału zapisanego na koncie ZUS i ograniczenie okresu, przez który będzie on dzielony. Pomocne są następujące działania:

1. Sprawdź w ZUS historię ubezpieczenia, zapisane składki i kapitał początkowy.
2. Uzupełnij dokumenty potwierdzające zatrudnienie, wynagrodzenie oraz okresy składkowe i nieskładkowe.
3. Rozważ późniejsze przejście na emeryturę, jeśli pozwala na to zdrowie i sytuacja zawodowa. Dalsza praca oznacza kolejne składki, choć świadczenie będzie pobierane przez krótszy przewidywany okres.
4. Rozważ dobrowolne oszczędzanie w III filarze, na przykład w IKE, IKZE, PPE lub PPK, traktując je jako uzupełnienie emerytury z ZUS.
5. Poproś doradcę emerytalnego w ZUS o prognozę przed podjęciem decyzji o zakończeniu pracy.

Najważniejsza różnica polega na tym, że emerytura minimalna jest ustawową gwarancją po spełnieniu warunku stażu, a nie standardową kwotą wypłacaną każdemu seniorowi. Osoby z krótkim stażem otrzymują świadczenie wynikające z kapitału, nawet jeśli osiągnęły powszechny wiek emerytalny. Przy planowaniu przyszłych dochodów trzeba więc analizować zarówno staż i składki w ZUS, jak i dodatkowe oszczędności.

---

Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.