Prace nad emeryturami stażowymi pozostają na etapie Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. Powrót do tematu zaplanowano na grudzień, gdy komisja ma zająć się informacją rządu dotyczącą stanowiska Rady Ministrów wobec dwóch projektów. Nie ma jednak wiążącego terminu uchwalenia ustawy ani daty wejścia nowych przepisów w życie.
Na jakim etapie są prace nad emeryturą stażową?
W Sejmie znajdują się dwa projekty dotyczące emerytur stażowych. Pierwszy jest projektem obywatelskim wspieranym przez NSZZ „Solidarność”, a drugi projektem poselskim autorstwa Lewicy. Oba zakładają możliwość uzyskania świadczenia przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, po spełnieniu wymogu odpowiednio długiego stażu.
Projekty nie zostały jeszcze uchwalone. Ich dalsze procedowanie zależy między innymi od przedstawienia stanowiska Rady Ministrów. Grudniowe posiedzenie komisji oznacza powrót sprawy do harmonogramu prac, ale nie jest równoznaczne z przyjęciem ustawy ani z gwarancją skierowania jej pod głosowanie plenarne.
Co zakładają oba projekty?
Wspólnym elementem propozycji jest staż wynoszący 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn. Chodzi o okresy uwzględniane przez ZUS, jednak szczegółowa definicja stażu i zasady wliczania okresów nieskładkowych różnią się między projektami.
| Kryterium | Projekt obywatelski wspierany przez NSZZ „Solidarność” | Projekt poselski Lewicy |
|---|---|---|
| Staż kobiet | 35 lat | 35 lat |
| Staż mężczyzn | 40 lat | 40 lat |
| Okresy nieskładkowe | Projekt zakłada szersze uwzględnienie wybranych okresów, między innymi związanych z opieką nad dzieckiem lub pobieraniem zasiłku dla bezrobotnych | Zakres okresów nieskładkowych ma być ograniczony zgodnie z zasadami przyjętymi w projekcie |
| Kapitał emerytalny | Świadczenie byłoby obliczane na podstawie zgromadzonych środków, bez takiej samej gwarancji minimalnego progu jak w projekcie Lewicy | Projekt przewiduje warunek zgromadzenia kapitału pozwalającego na wypłatę co najmniej emerytury minimalnej |
Okresy składkowe to przede wszystkim okresy, za które opłacano składki na ubezpieczenia społeczne. Okresy nieskładkowe mogą być uwzględniane w stażu tylko w zakresie określonym przepisami, na przykład w związku z niektórymi okresami opieki lub pobierania świadczeń. Ostateczne znaczenie tych kategorii zależałoby od treści uchwalonej ustawy.
Warunek kapitałowy ma ograniczać sytuacje, w których wcześniejsze zakończenie pracy prowadziłoby do bardzo niskiego świadczenia. Wcześniejsza emerytura oznacza jednak zwykle krótszy okres opłacania składek i dłuższy przewidywany czas wypłaty, dlatego jej wysokość może być niższa od świadczenia uzyskanego po dłuższej aktywności zawodowej.
Dlaczego prace nad ustawą trwają tak długo?
Przestój wynika przede wszystkim z braku wspólnego stanowiska rządu oraz z konsekwencji finansowych i organizacyjnych proponowanej reformy. Najważniejsze bariery to:
- Brak stanowiska Rady Ministrów – uzgodnienia między resortami nie doprowadziły jeszcze do przyjęcia jednolitej oceny obu projektów.
- Koszty dla budżetu państwa – szacunki przywoływane w toku prac wskazują na wydatek rzędu 13–14 mld zł rocznie, choć dokładny koszt zależałby od ostatecznego kształtu przepisów i liczby osób korzystających ze świadczenia.
- Rozbieżne oceny resortów – Ministerstwo Rodziny dostrzega możliwość wprowadzenia emerytur stażowych po dopracowaniu projektów, natomiast Ministerstwo Finansów wskazuje na obciążenie finansów publicznych.
- Zmiany po stronie ZUS – Zakład Ubezpieczeń Społecznych musiałby dostosować systemy informatyczne i procedury do nowych zasad. W materiałach dotyczących wdrożenia wskazuje się na potrzebę co najmniej 12 miesięcy od momentu przyjęcia ostatecznych przepisów.
Zapowiadane posiedzenie komisji ma więc znaczenie proceduralne, ale nie kończy prac legislacyjnych. Po stanowisku rządu komisja musiałaby rozpatrzyć projekty, przygotować dalsze dokumenty i skierować sprawę do kolejnych etapów parlamentarnych.
Kiedy emerytura stażowa może wejść w życie?
Na obecnym etapie nie można wskazać pewnej daty. Po pracach komisji projekt musiałby przejść przez Sejm i Senat, a następnie zostać przedstawiony Prezydentowi. Dopiero po podpisaniu ustawy można byłoby rozpocząć pełne przygotowania wdrożeniowe w ZUS.
Dlatego grudniowy termin nie oznacza, że nowe świadczenie zacznie być wypłacane od razu. O dalszych perspektywach zdecydują treść stanowiska rządu, wynik prac komisji oraz późniejsze głosowania. Do czasu zakończenia całej ścieżki legislacyjnej emerytura stażowa pozostaje propozycją ustawową, a nie obowiązującym świadczeniem.
