Emerytura z ZUS, KRUS oraz standardowo wypłacana emerytura mundurowa jest świadczeniem wypłacanym z góry. Oznacza to, że pieniądze dotyczą miesiąca, w którym są przekazywane, a nie miesiąca poprzedniego. Sam termin przelewu – na przykład 1., 15. czy 25. dzień miesiąca – nie zmienia tej zasady.
Wypłata z góry a wypłata z dołu – na czym polega różnica?
Wypłata z dołu następuje po zakończeniu okresu, którego dotyczy. Tak najczęściej rozliczana jest pensja. Wynagrodzenie za pracę wykonaną w styczniu może trafić do pracownika w lutym.
Wypłata z góry jest przekazywana w trakcie okresu, za który przysługuje świadczenie. Emerytura wypłacona 20 marca jest więc świadczeniem za marzec, a nie zaległą wypłatą za luty. W przypadku ZUS zasada wynika z miesięcznego rozliczania świadczeń i terminu wskazanego w decyzji organu rentowego. Art. 130 ustawy o emeryturach i rentach z FUS wskazuje, że świadczenia wypłaca się za miesiące kalendarzowe w ustalonym dniu płatności.
| Cecha | Wynagrodzenie za pracę | Emerytura |
|---|---|---|
| Podstawa wypłaty | Wykonana praca w określonym okresie | Prawo do świadczenia emerytalnego |
| Moment wypłaty | Zwykle po zakończeniu miesiąca pracy | W ustalonym dniu miesiąca, za który świadczenie przysługuje |
| Charakter rozliczenia | Wypłata z dołu | Wypłata z góry |
Nieporozumienie pojawia się często przy przejściu z etatu na emeryturę. Osoba przyzwyczajona do pensji otrzymywanej po zakończeniu miesiąca może oczekiwać, że emerytura również wpłynie dopiero po jego zamknięciu. Tymczasem oba świadczenia działają według różnych zasad.
Kiedy ZUS wypłaca emeryturę?
ZUS przypisuje świadczeniobiorcy stały termin płatności. Nie wybiera się go dowolnie co miesiąc, a informacja o nim znajduje się w decyzji emerytalnej. Standardowy harmonogram obejmuje następujące dni:
- 1. dzień miesiąca
- 5. dzień miesiąca
- 6. dzień miesiąca
- 10. dzień miesiąca
- 15. dzień miesiąca
- 20. dzień miesiąca
- 25. dzień miesiąca
Nie każdy oddział realizuje wypłaty we wszystkich tych dniach. Dlatego najważniejszy jest termin wskazany w indywidualnej decyzji. Dwie osoby pobierające emeryturę z ZUS mogą otrzymywać świadczenie w różnych dniach, ale każda z nich dostaje pieniądze za bieżący miesiąc.
Podobny miesięczny model stosuje KRUS. ZER MSWiA wypłaca emerytury i renty standardowo z góry, 5. dnia miesiąca. Wypłaty emerytur wojskowych realizowane przez Wojskowe Biuro Emerytalne są co do zasady przekazywane z góry, zwykle 10. dnia miesiąca.
Jak zaplanować przejście z pensji na emeryturę?
Zmiana wypłaty z dołu na wypłatę z góry może być korzystna dla budżetu, ale wymaga ułożenia kilku dat. W przeciwnym razie między ostatnią pensją a pierwszą emeryturą może pojawić się przejściowa luka.
- Sprawdź datę nabycia prawa do emerytury – samo osiągnięcie wieku emerytalnego nie powoduje automatycznego rozpoczęcia wypłat.
- Złóż wniosek do ZUS – świadczenie nie jest co do zasady wypłacane za okres sprzed miesiąca złożenia wniosku.
- Ustal datę rozwiązania umowy o pracę – przy dalszym zatrudnieniu u dotychczasowego pracodawcy wypłata emerytury może zostać zawieszona na podstawie art. 103a ustawy emerytalnej.
- Sprawdź termin pierwszej wypłaty – decyzja może obejmować świadczenie za część miesiąca albo wyrównanie.
Przy rozwiązaniu umowy z końcem miesiąca ostatnia pensja może wpłynąć w kolejnym miesiącu, zgodnie z zasadą wypłaty z dołu. W tym samym miesiącu może pojawić się także emerytura za bieżący miesiąc, wypłacana z góry. W rezultacie mogą wystąpić dwa wpływy, ale później pozostanie już jeden regularny dochód.
Co dzieje się, gdy termin wypada w weekend lub święto?
Jeżeli ustalony dzień wypłaty przypada w sobotę, niedzielę albo święto, świadczenie jest zwykle przekazywane wcześniej, w ostatnim dniu roboczym przed terminem. Nie oznacza to dodatkowej emerytury ani trwałej zmiany daty. W następnym miesiącu obowiązuje ponownie termin zapisany w decyzji.
Inaczej może wyglądać sam moment otrzymania pieniędzy, gdy świadczenie jest dostarczane przekazem pocztowym. Data przekazania środków przez organ rentowy i dzień doręczenia pieniędzy nie zawsze są wtedy identyczne. Przy przelewie bankowym środki są zwykle dostępne szybciej.
Dlaczego pierwsza emerytura może wyglądać inaczej?
Pierwsza wypłata nie zawsze jest równa późniejszym, regularnym świadczeniom. Jej wysokość i termin zależą między innymi od daty powstania prawa do emerytury, dnia złożenia wniosku oraz zakończenia postępowania przez ZUS.
Jeżeli decyzja została wydana później, pierwszy przelew może zawierać wyrównanie za wcześniejszy okres. Zdarza się też, że świadczenie przysługuje tylko za część miesiąca, gdy prawo do niego powstało dopiero w jego trakcie. Dlatego pojedyncza, wyższa albo niższa kwota nie musi oznaczać zmiany stałej wysokości emerytury.
Wyjątek od standardowego modelu dotyczy niektórych świadczeń ZER MSWiA przekazywanych osobom mieszkającym za granicą. Jeżeli obowiązuje umowa międzynarodowa o wzajemnym przekazywaniu świadczeń, wypłata może następować kwartalnie z dołu. Nie jest to jednak typowa zasada dla emerytur wypłacanych w Polsce.
Najprościej zapamiętać, że pensja jest zwykle wypłacana po przepracowanym miesiącu, a emerytura z góry za miesiąc, w którym przypada termin płatności. Przy planowaniu odejścia z pracy trzeba sprawdzić decyzję ZUS, datę złożenia wniosku i dzień rozwiązania umowy, ponieważ te elementy decydują o terminie oraz wysokości pierwszego przelewu.
Artykuł nie stanowi porady finansowej ani prawnej. W indywidualnej sprawie dotyczącej daty rozpoczęcia wypłaty lub wyrównania należy sprawdzić decyzję organu rentowego i skontaktować się z właściwą instytucją.
