Po wypadku przy pracy najpierw zadbaj o pomoc medyczną i bezpieczeństwo, a następnie niezwłocznie zgłoś zdarzenie przełożonemu. Jeśli Twój stan na to nie pozwala, może zrobić to świadek, współpracownik albo inna osoba. Zgłoszenie uruchamia postępowanie powypadkowe, którego najważniejszym dokumentem jest protokół powypadkowy. Na jego podstawie można później ubiegać się o świadczenia z ZUS.
Wypadek przy pracy – co zrobić krok po kroku?
Nie musisz samodzielnie rozstrzygać, czy zdarzenie spełnia wszystkie warunki prawne. Twoim pierwszym obowiązkiem jest przekazanie informacji pracodawcy lub przełożonemu. Postępuj w następującej kolejności:
- Zapewnij pomoc i wezwij ratunek – w razie potrzeby zadzwoń pod numer alarmowy, skorzystaj z pierwszej pomocy i powiadom osoby znajdujące się w pobliżu.
- Zabezpiecz miejsce zdarzenia – odsuń ludzi od zagrożenia, jeśli możesz zrobić to bez narażania siebie, i nie uruchamiaj ponownie maszyny ani urządzenia, które mogło mieć związek z wypadkiem.
- Nie zmieniaj miejsca wypadku – pozostaw przedmioty, narzędzia i urządzenia w takim stanie, w jakim znajdowały się po zdarzeniu, chyba że zmiana jest konieczna do ratowania życia lub zdrowia albo usunięcia zagrożenia.
- Zgłoś wypadek przełożonemu – przekaż informację niezwłocznie, najlepiej tego samego dnia. Możesz zrobić to ustnie, ale dla celów dowodowych warto później złożyć także krótkie zgłoszenie pisemne lub wysłać wiadomość.
- Weź udział w postępowaniu powypadkowym – opisz przebieg zdarzenia, wskaż świadków, przekaż dokumentację medyczną i odpowiedz na pytania zespołu powypadkowego.
Nie czekaj, aż ból minie. Nawet pozornie niewielkie skaleczenie, stłuczenie albo upadek należy zgłosić. Późniejsze ustalenie, kiedy i gdzie doszło do urazu, może być trudniejsze, gdy miejsce zostało zmienione, a świadkowie nie pamiętają szczegółów.
Uwaga: nie porządkuj miejsca wypadku ani nie przestawiaj maszyn przed przybyciem osób prowadzących postępowanie, chyba że jest to konieczne do ratowania życia, zdrowia lub usunięcia bezpośredniego zagrożenia.
Co jest wypadkiem przy pracy?
Zgodnie z ustawą z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych wypadek przy pracy musi spełniać łącznie cztery warunki:
- Nagłość zdarzenia – do zdarzenia dochodzi w krótkim czasie, a nie wskutek długotrwałego procesu.
- Przyczyna zewnętrzna – uraz wywołuje czynnik pochodzący spoza organizmu, na przykład upadek, uderzenie, kontakt z maszyną albo działanie substancji.
- Uraz albo śmierć – skutkiem musi być uszkodzenie zdrowia lub śmierć pracownika.
- Związek z pracą – zdarzenie nastąpiło podczas wykonywania obowiązków, polecenia przełożonego, czynności na rzecz pracodawcy albo pozostawania w jego dyspozycji.
Ostatecznej kwalifikacji dokonuje zespół powypadkowy. Wypadek może być uznany za związany z pracą także w określonych sytuacjach podczas podróży służbowej, szkolenia z zakresu powszechnej samoobrony lub wykonywania zadań zleconych przez organizację związkową działającą u pracodawcy.
Obowiązki pracownika i pracodawcy
Po zgłoszeniu zdarzenia pracownik i pracodawca mają różne zadania. Najważniejsze różnice przedstawia tabela:
| Działanie | Obowiązek pracownika | Obowiązek pracodawcy |
|---|---|---|
| Zabezpieczenie miejsca | Powiadomienie o zagrożeniu i niewprowadzanie zmian, jeśli stan zdrowia na to pozwala. | Udzielenie pomocy, ograniczenie zagrożenia i zabezpieczenie miejsca przed dostępem osób nieupoważnionych. |
| Zgłoszenie | Niezwłoczne poinformowanie przełożonego. Gdy poszkodowany nie może tego zrobić, zgłoszenia dokonuje inna osoba. | Przyjęcie zgłoszenia i podjęcie działań powypadkowych. |
| Postępowanie i dokumentacja | Przekazanie wyjaśnień, wskazanie świadków oraz zgłoszenie uwag do protokołu. | Powołanie zespołu powypadkowego, ustalenie przyczyn i sporządzenie protokołu. |
Zespół powypadkowy powinien sporządzić protokół powypadkowy nie później niż w ciągu 14 dni od dnia zawiadomienia o wypadku. Pracodawca zatwierdza dokument w ciągu 5 dni od jego sporządzenia. Poszkodowany otrzymuje zatwierdzony protokół, a pracodawca przechowuje dokumentację powypadkową przez 10 lat.
Jeżeli pierwsze ustalenia wskazują na wypadek śmiertelny, ciężki albo zbiorowy, pracodawca musi niezwłocznie zawiadomić właściwego okręgowego inspektora pracy oraz prokuratora. Wypadek zbiorowy to zdarzenie, w którym ucierpiały co najmniej dwie osoby. Wypadek śmiertelny obejmuje śmierć w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia zdarzenia. Zawiadomienie PIP nie powinno czekać na zakończenie postępowania.
Co sprawdzić w protokole powypadkowym?
Przed podpisaniem przeczytaj dokument powoli i porównaj go z własną pamięcią oraz dokumentacją medyczną. Sprawdź w szczególności:
- Czy data, godzina i miejsce zdarzenia są prawidłowe.
- Czy opis przebiegu wypadku odpowiada temu, co rzeczywiście się wydarzyło.
- Czy wpisano wszystkich znanych świadków i uwzględniono ich wyjaśnienia.
- Czy opisano uraz oraz udzieloną pomoc medyczną.
- Czy w protokole zapisano Twoje wyjaśnienia i zgłoszone zastrzeżenia.
- Czy dane osobowe i informacje o stanowisku pracy nie zawierają błędów.
Masz prawo zgłosić uwagi i zastrzeżenia do treści protokołu przed jego zatwierdzeniem. Sam podpis nie powinien zastępować dokładnego zapoznania się z dokumentem. Jeżeli protokół zawiera nieprawdziwe informacje, wskaż konkretne punkty i zażądaj ich sprostowania. Gdy pracodawca odmawia uznania zdarzenia albo nie uwzględnia istotnych okoliczności, można skonsultować sprawę z Państwową Inspekcją Pracy lub prawnikiem.
Protokół powypadkowy jest podstawą dalszych formalności związanych ze świadczeniami. Po uznaniu zdarzenia za wypadek przy pracy dokumentacja może być potrzebna przy wniosku do ZUS, który wypłaca między innymi jednorazowe odszkodowanie, jeśli spełnione są ustawowe warunki.
Artykuł nie stanowi porady prawnej i ma charakter wyłącznie informacyjny. W przypadku sporu z pracodawcą, poważnego urazu lub błędów w dokumentacji skonsultuj się z prawnikiem albo właściwym okręgowym inspektoratem pracy.
