Turnus rehabilitacyjny nie jest urlopem wypoczynkowym ani zwolnieniem lekarskim. To odrębne, płatne zwolnienie od pracy, przysługujące osobie ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Dodatkowy urlop wypoczynkowy wynosi 10 dni roboczych, a zwolnienie na turnus może obejmować do 21 dni, przy czym łączny wymiar obu uprawnień w roku kalendarzowym nie może przekroczyć 21 dni roboczych.

Dodatkowy urlop a zwolnienie na turnus – czym się różnią?

Podstawą obu uprawnień jest Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Nie są one jednak tym samym. Dodatkowy urlop jest częścią urlopu wypoczynkowego, natomiast dni przeznaczone na turnus stanowią usprawiedliwione zwolnienie od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.

Cecha Dodatkowy urlop wypoczynkowy Zwolnienie na turnus rehabilitacyjny
Wymiar 10 dni roboczych w roku kalendarzowym Do 21 dni roboczych, nie częściej niż raz w roku
Cel Wypoczynek i regeneracja w ramach urlopu wypoczynkowego Uczestnictwo w turnusie rehabilitacyjnym
Podstawa prawna Art. 19 ustawy o rehabilitacji Art. 20 ustawy o rehabilitacji oraz rozporządzenie dotyczące zasad udzielania zwolnienia
Wynagrodzenie Wynagrodzenie urlopowe Wynagrodzenie za czas zwolnienia, obliczane jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy

Kto może skorzystać z tych uprawnień?

Zarówno dodatkowy urlop, jak i zwolnienie na turnus przysługują pracownikowi zaliczonemu do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności. Prawo do pierwszego dodatkowego urlopu wypoczynkowego powstaje po przepracowaniu jednego roku od dnia zaliczenia do jednego z tych stopni. Kolejne uprawnienie nabywa się na zasadach określonych w przepisach o urlopie wypoczynkowym.

Dodatkowy urlop zwiększa ogólny wymiar urlopu wypoczynkowego. Przykładowo pracownikowi, który ma prawo do 20 dni urlopu kodeksowego, może przysługiwać łącznie 30 dni, a przy podstawowym wymiarze 26 dni – łącznie 36 dni. Trzeba jednak uwzględnić wyjątki przewidziane w art. 19 ustawy, między innymi prawo do urlopu przekraczającego 26 dni roboczych na podstawie odrębnych przepisów.

Jak działa limit 21 dni?

Limit dotyczy łącznie dodatkowego urlopu wypoczynkowego i zwolnienia na turnus w jednym roku kalendarzowym. Nie są to więc dwa niezależne limity, które można zawsze wykorzystać w pełnym wymiarze.

Jeżeli pracownik wykorzystał już 10 dni dodatkowego urlopu, na zwolnienie związane z turnusem pozostaje mu najwyżej 11 dni roboczych. Jeśli natomiast najpierw skorzysta z 21 dni zwolnienia na turnus, w tym samym roku nie będzie już mógł wykorzystać dodatkowego urlopu w ramach tego limitu.

Przykładowe rozliczenie wygląda następująco:

  • 10 dni dodatkowego urlopu – pozostaje maksymalnie 11 dni zwolnienia na turnus.
  • 14 dni zwolnienia na turnus – pozostaje 7 dni dodatkowego urlopu.
  • 21 dni zwolnienia na turnus – dodatkowy urlop nie może już zwiększyć tej puli w danym roku.

Limit 21 dni działa w obie strony – pracodawca ustala wymiar drugiego uprawnienia z uwzględnieniem dni wykorzystanych wcześniej w tym samym roku.

Nie oznacza to jednak, że pracodawca może nakazać wykorzystanie urlopu wypoczynkowego zamiast zwolnienia na turnus. Są to odrębne uprawnienia. Jeśli pracownik spełnia warunki i przedstawi wymagane dokumenty, nieobecność związana z turnusem nie powinna być rozliczana jako zwykły urlop wypoczynkowy.

Sanatorium NFZ a turnus rehabilitacyjny

Sanatorium finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia nie jest turnusem rehabilitacyjnym w rozumieniu ustawy. Samo skierowanie do sanatorium przez lekarza NFZ nie daje prawa do 21-dniowego, płatnego zwolnienia od pracy. Tak samo nie należy utożsamiać z turnusem pobytu w ramach prewencji rentowej ZUS.

Turnus rehabilitacyjny jest zorganizowaną formą aktywnej rehabilitacji, połączoną z elementami wypoczynku i zajęciami wspierającymi sprawność oraz aktywność społeczną. O tym, czy dany wyjazd spełnia wymogi ustawowe, decyduje jego charakter i dokumentacja, a nie samo potoczne określenie „rehabilitacja”.

Jak uzyskać zwolnienie na turnus rehabilitacyjny?

Pracownik powinien przekazać pracodawcy dokumenty, które potwierdzają cel i termin nieobecności. Formalności obejmują przede wszystkim:

  • wniosek lekarza sprawującego opiekę nad osobą z niepełnosprawnością o skierowanie na turnus rehabilitacyjny, wskazujący rodzaj turnusu i czas jego trwania;
  • skierowanie na turnus przedstawione pracodawcy z takim wyprzedzeniem, aby możliwe było zapewnienie normalnego toku pracy;
  • dokument od organizatora turnusu potwierdzający pobyt, przekazany po powrocie;
  • orzeczenie potwierdzające umiarkowany lub znaczny stopień niepełnosprawności, jeśli nie znajduje się już w dokumentacji pracodawcy.

Za czas zwolnienia pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Jego wysokość oblicza się według zasad stosowanych przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Dokument potwierdzający udział w turnusie jest podstawą prawidłowego rozliczenia wynagrodzenia.

Od zwolnienia na turnus trzeba odróżnić zwolnienie na badania specjalistyczne, zabiegi lecznicze lub usprawniające oraz uzyskanie albo naprawę zaopatrzenia ortopedycznego. Z takiego zwolnienia można korzystać, gdy czynności nie da się wykonać poza godzinami pracy. Nie jest ono tym samym co 21-dniowe zwolnienie na turnus.

Najważniejsza zasada

Nie musisz wykorzystywać urlopu wypoczynkowego, aby uczestniczyć w turnusie rehabilitacyjnym. Jeśli masz umiarkowany lub znaczny stopień niepełnosprawności, spełniasz warunki ustawowe i dysponujesz właściwym skierowaniem, możesz skorzystać z płatnego zwolnienia od pracy. Trzeba jednak pamiętać, że dodatkowy urlop i zwolnienie na turnus wspólnie nie mogą przekroczyć 21 dni roboczych w roku kalendarzowym.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W przypadku wątpliwości dotyczących dokumentów lub sposobu rozliczenia nieobecności warto skonsultować sprawę z działem kadr albo prawnikiem prawa pracy.