Świadek wypadku przy pracy powinien przede wszystkim niezwłocznie zawiadomić przełożonego, udzielić pomocy poszkodowanemu i – jeśli pozwala na to sytuacja – zabezpieczyć miejsce zdarzenia. Świadkiem może być zarówno pracownik, jak i osoba z zewnątrz, na przykład przechodzień. Przepisy nie wymagają, aby świadek podpisywał swoje wyjaśnienia.
Kto może być świadkiem wypadku przy pracy?
Świadkiem jest osoba, która była obecna przy zdarzeniu i może przekazać informacje o jego przebiegu. Nie musi być zatrudniona u pracodawcy poszkodowanego. Taką rolę może pełnić współpracownik, klient, wykonawca zewnętrzny albo przypadkowy przechodzień.
To zespół powypadkowy ocenia zebrane dowody i ustala, czy zdarzenie spełnia przesłanki wypadku przy pracy. Relacja świadka może pomóc odtworzyć przebieg zdarzenia, zwłaszcza gdy poszkodowany nie może jeszcze złożyć wyjaśnień albo jego pamięć jest ograniczona przez stres i uraz.
Jakie obowiązki ma świadek w chwili wypadku?
Pracownik, który zauważył wypadek lub zagrożenie, powinien szybko zareagować. Osoba postronna nie zawsze zna wewnętrzną strukturę firmy, ale również powinna przekazać informację komuś odpowiedzialnemu za miejsce zdarzenia lub służbom ratunkowym.
Do podstawowych działań należą:
- Udzielenie poszkodowanemu pierwszej pomocy, jeżeli jego stan tego wymaga.
- Niezwłoczne zawiadomienie przełożonego, pracodawcy albo służby BHP.
- Ostrzeżenie innych osób przed istniejącym zagrożeniem.
- Zabezpieczenie miejsca zdarzenia, o ile można to zrobić bez narażania własnego zdrowia i życia.
Zabezpieczenie miejsca nie oznacza samodzielnego usuwania wszystkich przedmiotów związanych ze zdarzeniem. Do czasu oględzin nie powinno się zmieniać ich położenia, chyba że jest to konieczne, aby ratować życie, zdrowie albo usunąć bezpośrednie zagrożenie.
Czy świadek musi podpisać wyjaśnienia?
Nie ma prawnego obowiązku podpisania przez świadka wyjaśnień dotyczących wypadku. Przepisy wskazują, że zespół powypadkowy ma zebrać informacje od świadków, ale nie narzucają szczególnej formy tej czynności. Nie wymagają też sporządzenia protokołu przesłuchania z pouczeniem o odpowiedzialności karnej ani potwierdzenia relacji podpisem.
Zespół może zapisać uzyskane informacje w protokole powypadkowym albo sporządzić osobną notatkę służbową. Powinna ona wskazywać między innymi datę i sposób kontaktu ze świadkiem, jego dane w zakresie niezbędnym do identyfikacji oraz treść przekazanych informacji. Trzeba oddzielić fakty zaobserwowane przez świadka od jego przypuszczeń.
Brak podpisu świadka na wyjaśnieniach nie wstrzymuje pracy zespołu powypadkowego. Najważniejsze jest rzetelne utrwalenie faktów, a nie forma dokumentu.
Jeżeli świadek początkowo przekazał informacje telefonicznie, a następnie przestał odpowiadać, zespół może opisać przebieg kontaktu w notatce. Warto odnotować podjęte próby ponownego skontaktowania się z tą osobą oraz przyczynę, dla której nie uzyskano podpisanego dokumentu. Nie należy jednak przedstawiać niepotwierdzonej relacji jako podpisanego zeznania.
Przy zbieraniu informacji zespół powypadkowy może postępować według następującego schematu:
- Ustalić, co świadek rzeczywiście widział lub słyszał.
- Zebrać jego relację w rozmowie, telefonicznie albo w innej możliwej formie.
- Sporządzić notatkę lub ująć informacje w dokumentacji powypadkowej.
- Zweryfikować relację z oględzinami miejsca, wyjaśnieniami poszkodowanego i innymi dowodami.
Świadek pracownik a osoba z zewnątrz
Rola obu osób w postępowaniu jest podobna, ale różnią się możliwości kontaktu i sposób postępowania z ich danymi. W przypadku osoby niezatrudnionej należy ograniczyć zakres zbieranych informacji do danych potrzebnych do prowadzenia postępowania oraz zadbać o ich właściwe zabezpieczenie.
| Kryterium | Świadek pracownik | Świadek zewnętrzny |
|---|---|---|
| Dostęp do danych | Pracodawca zwykle ma dane wynikające ze stosunku pracy. | Dane kontaktowe trzeba uzyskać bezpośrednio od świadka. |
| RODO | Dane wykorzystuje się w związku z dokumentacją pracowniczą i powypadkową. | Należy ograniczyć zakres danych i ustalić podstawę ich przetwarzania. Uzyskanie zgody może być dobrą praktyką, gdy brak innej jasno ustalonej podstawy. |
| Sposób kontaktu | Możliwa jest rozmowa na terenie zakładu lub kontakt służbowy. | Kontakt może odbywać się telefonicznie, mailowo albo korespondencyjnie, zależnie od dostępności świadka. |
| Znaczenie relacji | Świadek może znać organizację pracy i używane urządzenia. | Osoba postronna może dostarczyć niezależnej relacji z samego zdarzenia. |
W dokumentacji nie należy umieszczać nadmiarowych danych, takich jak pełny adres zamieszkania, jeżeli do przeprowadzenia postępowania wystarczy imię, nazwisko i bezpieczny sposób kontaktu. Dostęp do danych świadka powinny mieć tylko osoby, które potrzebują ich do realizacji swoich zadań.
Co zrobić, gdy świadek nie chce współpracować?
Zespół powinien udokumentować podjęte próby kontaktu i wykorzystać informacje, które udało się uzyskać. Nie może wymusić podpisu ani traktować braku podpisu jako podstawy do pominięcia całego zdarzenia. Relację należy ocenić razem z pozostałymi dowodami, takimi jak oględziny, zdjęcia, zapis monitoringu, wyjaśnienia poszkodowanego czy dokumentacja medyczna.
Wypadki ciężkie, śmiertelne lub zbiorowe wymagają także niezwłocznego zawiadomienia właściwego inspektora pracy i prokuratora. W takich sprawach szczególne znaczenie ma szybkie zabezpieczenie dowodów i skorzystanie z pomocy osób posiadających kompetencje z zakresu BHP lub prawa pracy.
Dobra dokumentacja powypadkowa ma odzwierciedlać fakty, a nie komplet podpisów. Świadek powinien zgłosić zdarzenie i przekazać znane mu informacje, natomiast zespół powypadkowy może utrwalić tę relację w formie najlepiej odpowiadającej okolicznościom.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej ani konsultacji ze specjalistą do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy.
