Podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu. Pracownik może rozpocząć sprawę za pośrednictwem lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną, a były pracownik może zgłosić ją także samodzielnie. Następnie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny kieruje na badania do jednostki orzeczniczej I stopnia i wydaje decyzję administracyjną.
Jak zgłosić chorobę zawodową krok po kroku?
Procedura dotyczy formalnie podejrzenia choroby zawodowej. Choroba może zostać uznana za zawodową, gdy znajduje się w wykazie chorób zawodowych, a ocena warunków pracy wskazuje, że została spowodowana narażeniem zawodowym.
Postępowanie przebiega w następującej kolejności:
- Powstaje podejrzenie choroby zawodowej – może je powziąć pracownik, były pracownik, pracodawca, lekarz albo lekarz dentysta. Zgłoszenie jest możliwe w czasie zatrudnienia i po jego zakończeniu, ale w granicach terminów przewidzianych dla danej choroby w wykazie chorób zawodowych.
- Pracownik zgłasza się do lekarza – aktualnie zatrudniony pracownik powinien skontaktować się z lekarzem sprawującym nad nim profilaktyczną opiekę zdrowotną. Lekarz, który podejrzewa chorobę zawodową, wystawia skierowanie na badania. Były pracownik może działać za pośrednictwem lekarza albo złożyć zgłoszenie samodzielnie.
- Zgłoszenie trafia do organów – podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się właściwemu Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu. Pracodawca ma obowiązek niezwłocznie powiadomić właściwego inspektora sanitarnego oraz właściwego inspektora pracy o każdym takim przypadku.
- PPIS wszczyna postępowanie administracyjne – po otrzymaniu zgłoszenia właściwy organ sanitarny kieruje pracownika lub byłego pracownika na badania do jednostki orzeczniczej I stopnia i zawiadamia pracodawcę o wszczęciu postępowania.
- Jednostka orzecznicza wydaje orzeczenie lekarskie – lekarz posiadający kwalifikacje do orzekania w sprawach chorób zawodowych ocenia, czy istnieją podstawy do rozpoznania choroby. Jednostka orzecznicza I stopnia może wydać orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania. Od orzeczenia można odwołać się do jednostki orzeczniczej II stopnia.
- PPIS wydaje decyzję administracyjną – Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny rozstrzyga, czy choroba zawodowa zostaje stwierdzona. Decyzja opiera się na orzeczeniu lekarskim oraz ustaleniach dotyczących narażenia zawodowego.
Jednostką orzeczniczą I stopnia może być między innymi poradnia chorób zawodowych wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy, właściwa klinika lub poradnia uniwersytetu medycznego albo inna placówka wskazana w przepisach. Jednostki orzecznicze II stopnia działają w instytutach badawczych z zakresu medycyny pracy.
Kto może zgłosić podejrzenie choroby zawodowej?
Zakres działania zależy od tego, czy osoba nadal pracuje, czy zakończyła zatrudnienie. Najważniejsze różnice przedstawia tabela:
| Podmiot zgłaszający | Sytuacja | Adresat zgłoszenia |
|---|---|---|
| Pracownik | Aktualnie zatrudniony, za pośrednictwem lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną | Właściwy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny oraz jednostka orzecznicza wskazana w skierowaniu |
| Były pracownik | Emeryt, rencista lub inna osoba po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym | Właściwy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, samodzielnie albo za pośrednictwem lekarza |
| Pracodawca | Każdy przypadek podejrzenia choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika | Właściwy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny oraz właściwy inspektor pracy |
| Lekarz lub lekarz dentysta | Podejrzenie powzięte podczas udzielania świadczenia zdrowotnego | Właściwy organ sanitarny oraz jednostka orzecznicza, do której kieruje pacjenta na badania |
Właściwość organu ustala się przede wszystkim według miejsca, w którym praca jest lub była wykonywana. Znaczenie może mieć także siedziba pracodawcy, jeżeli tam przechowywana jest dokumentacja dotycząca narażenia zawodowego.
Orzeczenie o chorobie zawodowej a świadczenia z ZUS
Stwierdzenie choroby zawodowej nie oznacza automatycznego przyznania świadczenia pieniężnego. Orzeczenie lekarskie i decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego potwierdzają związek choroby z warunkami pracy. Postępowanie dotyczące zasiłku, renty lub innego świadczenia prowadzi odrębnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Po uzyskaniu decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej trzeba więc złożyć do ZUS odrębny wniosek i przedstawić dokumenty wymagane w postępowaniu dotyczącym konkretnego świadczenia. Sama decyzja sanepidu nie jest decyzją o wypłacie pieniędzy.
Co zrobić po otrzymaniu decyzji?
Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia otrzymują między innymi pracownik lub były pracownik, pracodawca, właściwa jednostka orzecznicza oraz inspektor pracy. Po wydaniu decyzji należy:
- sprawdzić, czy decyzja odpowiada treści orzeczenia lekarskiego i ustaleniom dotyczącym narażenia zawodowego;
- złożyć wniosek do ZUS, jeżeli chcesz ubiegać się o świadczenie związane z chorobą zawodową;
- przekazać lekarzowi dokumentację decyzji, jeśli jest potrzebna do dalszego leczenia lub oceny zdolności do pracy;
- zachować decyzję, orzeczenie lekarskie i dokumenty dotyczące przebiegu zatrudnienia oraz narażenia zawodowego.
Jeżeli choroba zostanie stwierdzona u aktualnego pracownika, pracodawca powinien ustalić przyczyny jej powstania, ocenić zagrożenie i zastosować środki zapobiegawcze. W razie objawów wskazujących na powstawanie choroby może być także konieczne przeniesienie pracownika do pracy, która nie naraża go na działanie szkodliwego czynnika.
Terminy odwoławcze
Od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego można odwołać się do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Odwołanie składa się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia.
Od decyzji organu wojewódzkiego przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skargę wnosi się za pośrednictwem właściwego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w terminie 30 dni od doręczenia decyzji. Należy pilnować daty odbioru, ponieważ od niej liczy się termin na złożenie środka zaskarżenia.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani medycznej. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza dotyczącej terminów lub odwołania, warto skonsultować dokumenty ze specjalistą.
