Nie ma jednego sposobu, który gwarantuje dobry wynik każdego testu rekrutacyjnego. Możesz jednak wyraźnie ograniczyć stres i poprawić swoją skuteczność: ustal, z jakim rodzajem testu masz do czynienia, przećwicz podobne zadania, zadbaj o warunki techniczne i przystąp do testu wypoczęty. W kwestionariuszach osobowości najważniejsza pozostaje szczerość, a nie próba odgadnięcia oczekiwanych odpowiedzi.
Z jakimi testami możesz się spotkać?
Testy rekrutacyjne są jednym z kilku źródeł informacji o kandydacie. Pomagają porównać odpowiedzi lub wykonanie zadań według tych samych kryteriów, ale nie stanowią samodzielnego wyroku o zatrudnieniu. Ich forma zależy od stanowiska i celu badania.
| Typ testu | Co mierzy? | Strategia przygotowania |
|---|---|---|
| Test zdolności lub kognitywny | Rozumowanie logiczne, werbalne, numeryczne, przestrzenne i analizowanie nowych problemów | Ćwiczenie podobnych zadań, praca nad tempem i zarządzaniem czasem |
| Test osobowościowy | Styl działania, temperament, motywację i preferencje związane z pracą | Szczery, spójny samoopis bez uczenia się odpowiedzi |
| Test wiedzy lub merytoryczny | Znajomość procedur, przepisów, narzędzi i zagadnień branżowych | Powtórka materiału wymaganego na danym stanowisku |
W teście zdolności odpowiedź jest zazwyczaj poprawna albo błędna. Możesz spotkać ciągi liczb, zadania na wnioskowanie z tekstu, diagramy lub pytania wymagające szybkiego porównania danych. Przykładowe narzędzia SHL należą do tej grupy, ale są tylko jednym z dostępnych rozwiązań.
Test osobowościowy działa inaczej. Nie sprawdza, czy znasz właściwą teorię ani czy potrafisz wskazać odpowiedź preferowaną przez pracodawcę. Opisuje między innymi sposób organizacji pracy, reagowania na presję czy funkcjonowania w zespole. Nie istnieje uniwersalny „dobry profil”, ponieważ znaczenie poszczególnych cech zależy od stanowiska.
Test wiedzy wymaga natomiast przygotowania merytorycznego. Jeżeli rekrutacja dotyczy księgowości, możesz powtórzyć zasady pracy z dokumentami i podstawowe przepisy. Przy stanowisku technicznym większe znaczenie mogą mieć procedury, narzędzia i normy używane w danej branży.
Jak przygotować się przed testem?
Przygotowanie nie powinno polegać na chaotycznym rozwiązywaniu zadań do późnej nocy. Najwięcej zyskasz, gdy najpierw poznasz format testu, a potem zadbasz o warunki, w których będziesz go rozwiązywać.
Przejdź przez przygotowanie w następującej kolejności:
- Sprawdź format testu – zapytaj rekrutera, czy będzie to test wiedzy, zdolności, osobowości, zadanie sytuacyjne lub próbka pracy. Ustal też przewidywany czas i sposób przeprowadzenia.
- Przećwicz podobne zadania – w przypadku testów kognitywnych ćwicz rozumowanie logiczne, werbalne i numeryczne. Nie uczysz się wtedy konkretnych odpowiedzi, lecz oswajasz z formą i tempem pracy.
- Powtórz wiedzę związaną ze stanowiskiem – skup się na wymaganiach podanych w ogłoszeniu i informacjach, o które możesz zostać zapytany podczas wykonywania obowiązków.
- Przygotuj miejsce i sprzęt – przy teście online sprawdź stabilność połączenia, działanie przeglądarki, ładowarkę oraz słuchawki, jeśli są potrzebne. Znajdź spokojne miejsce i wyłącz powiadomienia.
- Zadbaj o sen i koncentrację – przed testem zjedz zwykły posiłek, odpocznij i zostaw sobie zapas czasu. Intensywna nauka tuż przed rozpoczęciem może zwiększyć napięcie zamiast poprawić wynik.
W przypadku testu stacjonarnego zaplanuj dojazd i przyjdź kilka minut wcześniej. Przy teście online upewnij się, czy platforma wymaga instalacji programu, włączenia kamery albo jednorazowego kodu. Jeśli wystąpi problem techniczny, od razu poinformuj rekrutera i zachowaj zrzut ekranu lub opis błędu.
Jak zachować się w trakcie testu?
Najpierw przeczytaj całą instrukcję. Sprawdź, czy limit czasu dotyczy wszystkich zadań, czy poszczególnych części, oraz czy za błędne odpowiedzi są odejmowane punkty. Nie zakładaj, że zasady są takie same jak w ćwiczeniach, które wykonywałeś wcześniej.
Podczas rozwiązywania zadań pomagają następujące zasady:
- Kontroluj czas – orientacyjnie określ, ile możesz poświęcić na jedno pytanie, ale zostaw kilka minut na powrót do pominiętych zadań.
- Nie zatrzymuj się zbyt długo – jeśli pytanie zajmuje za dużo czasu, przejdź dalej, o ile system na to pozwala, i wróć do niego później.
- Eliminuj błędne odpowiedzi – przy pytaniach zamkniętych odrzuć warianty sprzeczne z treścią, zanim wybierzesz spośród pozostałych.
- Odpowiadaj uważnie, ale bez nadmiernego analizowania – w prostych zadaniach pierwsza przemyślana odpowiedź często jest wystarczająca.
- Wykorzystaj dostępny czas – sprawdź, czy nie pozostawiłeś pustych pól i czy nie pominąłeś części instrukcji.
W kwestionariuszu osobowości czytaj każde stwierdzenie dosłownie, zwłaszcza gdy zawiera przeczenie albo odnosi się do konkretnej sytuacji. Odpowiadaj zgodnie z typowym sposobem swojego działania, a nie z pojedynczym wyjątkiem. Nie zmieniaj odpowiedzi tylko dlatego, że poprzednia wydaje Ci się zbyt mało korzystna.
Czego nie robić podczas testów?
Najczęstsze błędy wynikają nie z braku wiedzy, lecz z nieprawidłowej strategii. Szczególnie problematyczne są:
- Próba zgadywania oczekiwań pracodawcy – w teście osobowości może prowadzić do niespójnych odpowiedzi, a narzędzia psychometryczne często zawierają skale kontrolne wykrywające taki sposób odpowiadania.
- Manipulowanie profilem – nie da się wiarygodnie „nauczyć” osobowości pod konkretne stanowisko. Taki wynik może być mniej użyteczny zarówno dla firmy, jak i dla Ciebie.
- Panika przy trudnym pytaniu – jedno wymagające zadanie nie przesądza o całym wyniku. Zaznacz je i przejdź dalej, jeśli format testu na to pozwala.
- Ignorowanie instrukcji – nawet poprawne rozwiązanie może zostać ocenione źle, gdy nie spełnia warunków określonych w zadaniu.
- Ćwiczenie bez odpoczynku – wielogodzinne rozwiązywanie testów tuż przed rekrutacją może pogorszyć koncentrację i zwiększyć napięcie.
Nie próbuj też oceniać swojej wartości na podstawie pojedynczego wyniku. Test mierzy wybrany obszar w określonych warunkach. Pracodawca powinien łączyć go z rozmową, doświadczeniem, zadaniem praktycznym i wymaganiami konkretnej roli.
Jakie prawa ma kandydat?
Przed udziałem w badaniu możesz poprosić o wyjaśnienie celu testu, jego formy oraz sposobu wykorzystania wyniku. Wyniki są danymi kandydata i powinny być przechowywane oraz udostępniane z zachowaniem poufności, zgodnie z zasadami ochrony danych, w tym RODO.
Profesjonalne testy psychologiczne wymagają właściwego doboru i interpretacji przez osobę mającą odpowiednie kompetencje, w szczególności psychologa. Możesz także poprosić o informację zwrotną dotyczącą wyniku, choć zakres i forma takiej informacji zależą od organizacji oraz rodzaju procesu. Test nie powinien naruszać Twojej godności ani służyć ocenie cech niezwiązanych z pracą.
Najlepsze przygotowanie łączy ćwiczenie formatu z odpoczynkiem i realistycznym podejściem. Do testów zdolności przygotujesz się przez trening zadań i zarządzanie czasem, do testów wiedzy przez powtórkę materiału, a w testach osobowości najwięcej zyskasz dzięki szczerym, spójnym odpowiedziom.
