Do kiedy trzeba wykorzystać zaległy urlop po macierzyńskim?

Zaległy urlop wypoczynkowy po urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim nie musi być wykorzystany do 30 września, jeśli pracownik nadal korzysta z urlopu związanego z rodzicielstwem. Po powrocie do pracy urlop nie przepada, ale trzeba uwzględnić trzyletni termin przedawnienia. Korzystanie z urlopu wychowawczego zawiesza bieg tego terminu.

Czy po macierzyńskim obowiązuje termin 30 września?

Co do zasady zaległego urlopu wypoczynkowego udziela się najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego. Termin ten nie działa jednak w taki sam sposób wobec osoby, która w tym czasie przebywa na urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim. Nie można wymagać, aby wykorzystywała urlop wypoczynkowy podczas usprawiedliwionej nieobecności związanej z rodzicielstwem.

Po zakończeniu urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego pracownik zachowuje niewykorzystany urlop wypoczynkowy, zarówno zaległy, jak i bieżący. Samo przekroczenie 30 września nie powoduje więc utraty dni wolnych. Urlop można wykorzystać bezpośrednio po powrocie albo w innym terminie uzgodnionym z pracodawcą.

Jak działa trzyletnie przedawnienie urlopu?

Termin 30 września dotyczy zasad udzielania zaległego urlopu. Trzeba go odróżnić od przedawnienia roszczenia o urlop wypoczynkowy. Zgodnie z Kodeksem pracy prawo do urlopu przedawnia się po 3 latach od dnia, w którym stało się wymagalne. W praktyce bieg tego terminu liczy się od 30 września roku następującego po roku, za który urlop przysługuje.

Urlop wychowawczy ma tu szczególne znaczenie. Na czas korzystania z niego bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a jeśli już się rozpoczął, zostaje zawieszony. Po zakończeniu urlopu wychowawczego termin biegnie dalej, z uwzględnieniem okresu, który pozostał do jego upływu.

Przykładowo, urlop za 2024 rok staje się wymagalny 30 września 2025 roku. Bez dodatkowych okresów zawieszających przedawnienie nastąpiłoby po 3 latach. Jeżeli jednak w tym czasie pracownik korzystałby z urlopu wychowawczego, okres tego urlopu nie byłby wliczany do biegu przedawnienia.

Urlop macierzyński i rodzicielski nie obniżają prawa do urlopu wypoczynkowego. Wymiar urlopu zależy przede wszystkim od stażu pracy i wymiaru etatu. Inne zasady mogą dotyczyć urlopu wychowawczego, zwłaszcza gdy przypada on na początek roku kalendarzowego, dlatego przy dłuższej nieobecności trzeba rozpatrywać każdy rok osobno.

Kiedy wniosek o urlop po macierzyńskim jest wiążący?

Pracownik może złożyć wniosek o urlop wypoczynkowy bezpośrednio po urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim. Uprawnienie obejmuje także urlop zaległy i nie wymaga wykorzystania całej dostępnej puli. Wniosek złożony w odpowiednim momencie wiąże pracodawcę na podstawie art. 163 § 3 Kodeksu pracy.

Aby zachował taki charakter, powinien spełniać następujące warunki:

• Wniosek należy złożyć przed powrotem do pracy.
• Urlop wypoczynkowy musi rozpocząć się bezpośrednio po urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim.
• Wniosek może obejmować urlop zaległy, bieżący albo oba te rodzaje urlopu.
• Pracownik nie powinien wrócić do pracy nawet na jeden dzień przed rozpoczęciem wnioskowanego urlopu.

Jeżeli pracownik najpierw wróci do pracy, a dopiero później złoży wniosek, nie będzie on już wiążący dla pracodawcy. W takiej sytuacji urlop jest udzielany na ogólnych zasadach, a pracodawca może odmówić konkretnego terminu ze względu na szczególne potrzeby zakładu pracy.

Urlop przymusowy i L4 – co trzeba wiedzieć?

Pracodawca co do zasady nie może jednostronnie wysłać pracownika na urlop wypoczynkowy tylko dlatego, że ten wraca po urlopie macierzyńskim, rodzicielskim lub wychowawczym. Wyjątek dotyczy między innymi okresu wypowiedzenia, w którym pracodawca może udzielić urlopu na podstawie art. 167¹ Kodeksu pracy.

Choroba pracownika w trakcie urlopu wypoczynkowego przerywa ten urlop. Niewykorzystana część nie przepada i może zostać udzielona w późniejszym terminie, uzgodnionym z pracodawcą. Inaczej traktowana jest nieobecność związana z opieką nad chorym dzieckiem. Sama choroba dziecka co do zasady nie przerywa rozpoczętego urlopu wypoczynkowego, choć zachorowanie dziecka przed urlopem może uzasadniać przesunięcie jego terminu.

Najważniejsze jest rozróżnienie dwóch terminów: 30 września to zwykły termin udzielenia zaległego urlopu, natomiast 3 lata dotyczą przedawnienia roszczenia. Urlop wychowawczy zatrzymuje bieg przedawnienia, a urlop macierzyński i rodzicielski pozwalają zachować niewykorzystany urlop do czasu powrotu do pracy.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W przypadku sporu lub nietypowej sytuacji kadrowej warto skonsultować dokumenty ze specjalistą z zakresu prawa pracy.